Hoewel Generatieve AI (GenAI) tekstfouten moeiteloos kan maskeren, hoeft de opkomst van slimme technologie geen bedreiging te vormen voor het academisch niveau van studenten. Nieuw proefschriftonderzoek toont aan dat AI, mits juist ingezet, de schrijfvaardigheid en het kritisch denkvermogen van eerstejaarsstudenten juist versterkt. De sleutel ligt in gestructureerde begeleiding waarbij de student – en niet de technologie – de regie behoudt. (Tekst: DJ Cloete)
Onvoldoende academische geletterdheid is een van de grootste voorspellers van studieuitval in het hoger onderwijs. De opkomst van tools zoals ChatGPT maakt het voor docenten echter lastig om te zien waar studenten precies vastlopen, omdat AI-gegenereerde teksten gebrek aan kritisch denken makkelijk verbergen.
Leren schrijven met de hulp van AI
In zijn doctoraatsonderzoek evalueerde DJ Cloete het schrijfprogramma Write It+ en een specifieke AI-ondersteunde schrijfinterventie in de Afrikaanstalige Zuid-Afrikaanse context. Studenten gebruikten een schrijfschaal en GenAI-feedback om opeenvolgende versies van een academische tekst te verbeteren. De resultaten bewijzen dat dit programma de academische geletterdheid significant verhoogt én het aantal risicostudenten sterk vermindert.
Belangrijker nog: studenten werden geen onkritische volgers van de technologie. Ze bleven actief eigenaar van hun eigen werk door AI-suggesties te beoordelen, aan te passen of zelfs af te wijzen. Hoe meer vertrouwen studenten kregen in hun eigen kunnen, hoe kritischer ze de AI-output evalueerden.
AI-geletterdheid als academische vaardigheid
Op basis van de resultaten introduceert DJ het HAIL-model (Human-centred AI-mediated Academic Literacy). Dit model positioneert AI-geletterdheid niet als een losse vaardigheid, maar als een integraal onderdeel van academische vorming. AI dient hierin als hulpmiddel tijdens het schrijfproces, terwijl de menselijke oordeelsvorming en eindverantwoordelijkheid altijd bij de student blijven liggen.
Met deze bevindingen levert het proefschrift een belangrijk fundament voor de toekomst van digitaal leren in het hoger onderwijs: technologie vervangt de menselijke denkkracht niet, maar scherpt deze juist aan als ze juist wordt ingezet.
Contact
DJ Cloete | DJC@akademia.ac.za
Meer weten? Kom naar de doctoraatsverdediging op 7 september 2026.