Wat voor de meeste studenten vanzelfsprekend is – die dikke cursus kopen, een smos kaas bestellen, een feestje op zijn tijd – is voor anderen pure luxe of zelfs onmogelijk. Justa, Elien (*), Iben en Bohdana getuigen over studeren in moeilijke leefomstandigheden. “Het studentenleven? Daar heb ik geen tijd of geld voor.”
Almaar meer studenten hebben het moeilijk om hun studies te betalen. Jaar na jaar ziet de Sociale Dienst het aantal aanvragen voor financiële steun stijgen. Achter die cijfers gaan vaak ingrijpende gebeurtenissen schuil: studenten die onverwacht zonder financiële of familiale steun vallen, geconfronteerd worden met een acute crisissituatie of zelfs tijdelijk geen dak boven hun hoofd hebben.
“Via het Fonds Studenten in Nood bieden we al langer ondersteuning aan studenten die met moeilijke omstandigheden worden geconfronteerd”, zegt Sanne Joostens, coördinator van de Sociale Dienst. “Dit najaar starten we daarom met het deelproject Warme steun voor studenten in crisis. Met dit project wil de Sociale Dienst studenten in acute nood onmiddellijk helpen met praktische en financiële ondersteuning, zoals voeding of verzorgingsproducten, of extra begeleiding. Zo krijgen ze hulp op het moment dat ze die het meest nodig hebben. Binnen de bestaande procedure is die hulp niet onmiddellijk beschikbaar. Deze snelle steun helpt studenten een moeilijke periode te overbruggen terwijl we intussen toewerken naar een duurzame oplossing. Zo creëren we een extra laag warmte en menselijkheid bovenop de ondersteuning die we vandaag al bieden.”
“Met het project ‘Warme steun voor studenten in crisis’ willen we studenten in acute nood onmiddellijk helpen met praktische en financiële ondersteuning, zoals voeding of verzorgingsproducten, of extra begeleiding. Zo krijgen ze hulp op het moment dat ze die het meest nodig hebben.“
– Sanne Joostens, coördinator Sociale Dienst
Dat snelle hulp een groot verschil kan maken, blijkt uit getuigenissen van de betrokken studenten. Achter elke steunvraag schuilt immers niet alleen een moeilijke situatie, maar ook een verhaal van doorzettingsvermogen, veerkracht en hoop. Vier studenten vertellen.
Justa: “Ik heb mij vaak heel eenzaam gevoeld”
Justa (23) zit in de eerste master productontwikkeling. “Nooit gedacht dat ik zover zou geraken. Ik heb altijd beseft dat als ik wilde verder studeren, dat op eigen houtje zou moeten. Ik kom uit een moeilijke thuissituatie, met weinig middelen en stabiliteit. Zo kwam de zorg voor mijn jongere zusje al vroeg op mijn schouders terecht. Na de middelbare school heb ik eerst twee jaar gewerkt om een financiële reserve op te bouwen.
Aankloppen bij de Sociale Dienst bij het begin van mijn studies vond ik best spannend, net zoals die hele periode. Alles was nieuw, de universiteit was nieuw, en thuis waren er grote spanningen. Op de Sociale Dienst vond ik een luisterend oor, waardoor ik me minder alleen voelde. Ik kreeg een sociale tegemoetkoming bovenop mijn studietoelage, kwam in aanmerking voor een komida-toelage en kon gratis bij een studentenpsycholoog terecht.
Vanaf het tweede jaar begon ik opnieuw deeltijds te werken. Dat jaar verhuisde ik ook naar een kot om aan mijn thuissituatie te ontsnappen en voluit voor mijn toekomst te kunnen gaan. Dat was een moeilijke, maar juiste beslissing. Na verloop van tijd kon ik via de universiteit terecht op een budgetvriendelijke kamer.
In het begin vond ik moeilijk aansluiting bij mijn studiegenoten, deels omdat onze leefwerelden zo sterk verschilden. Ik moest elke dag vechten om te kunnen studeren en voor hen was alles vanzelfsprekend. Gelukkig vond ik wel mijn draai bij een aantal verenigingen, zoals de LGBTQ+-studentenvereniging, en bij CABIN, een warme ontmoetingsplek voor studenten. Vandaag voel ik me veel sterker. Ik sta er nu, zit niet meer in vechtmodus. En ik leerde fijne mensen kennen binnen mijn studierichting.
Als ik de voorbije jaren iets heb gemist, dan zijn het wel rolmodellen. Als pioniersstudent voelde ik me vaak heel eenzaam. Het zou fijn zijn als ik met deze getuigenis hoop kan geven aan andere jongeren in een gelijkaardige situatie.”
“Mijn situatie is complex: op papier kan ik bij mijn ouders terecht, waardoor ik geen recht had op een studietoelage van de overheid. Maar in de praktijk betaal ik bijna alles zelf.“
– Elien, 23 jaar, studeert taal- en letterkunde
Elien: “Financiële stress nadat ik plots het huis uit moest”
Elien (23), masterstudente in de taal- en letterkunde, moest al snel op eigen benen staan. Haar ouders betalen mee voor huisvesting, maar alle andere kosten zijn voor haar. “Mijn thuissituatie is niet ideaal, ik moest heel plots het huis uit. Vooral het eerste jaar gaf dat veel financiële stress. Mijn situatie is dan ook complex: op papier kan ik bij mijn ouders terecht, waardoor ik geen recht had op een studietoelage van de overheid. Maar in de praktijk betaal ik bijna alles zelf.
Om toch een studietoelage te kunnen krijgen, vroeg ik het statuut van zelfstandig student aan. Omdat je daarvoor genoeg moet verdienen, werkte ik in mijn tweede bachelor wel twintig à dertig uur per week. Dat was zo zwaar dat ik eraan onderdoor ging. Ik kreeg zelfs paniekaanvallen tijdens de les. Mijn docenten gingen daar heel begripvol mee om en kennen intussen mijn situatie. Daardoor maken ze al eens een uitzondering als ik een opdracht niet op tijd klaar krijg. Hun steun doet veel deugd.
Aankloppen bij de Sociale Dienst voor extra steun vond ik erg moeilijk. Omdat mijn ouders mij nog deels steunen, vroeg ik mij af of ik daar wel recht op had. Maar omdat er rekening werd gehouden met mijn feitelijke situatie, kwam het uiteindelijk toch in orde. Dat ik mij weinig kan veroorloven, vind ik niet erg. Alleen het feit dat ik als een van de weinigen niet op Erasmus kan, doet pijn. Onlangs kreeg ik het aanbod om voor een paar weken veldwerk in Colombia te doen. Daarvoor zou financiële steun mogelijk zijn, maar helaas zal dat wellicht niet op tijd geregeld raken.
Een moeilijke thuissituatie draait om zo veel meer dan geld. Altijd alles zelf moeten beredderen, zonder de steun van je ouders, is best eenzaam. Maar intussen heb ik meer mijn draai gevonden en is ook de balans tussen werken en studeren beter. Mijn studie is heel interessant, dat helpt om door te zetten. Ik kom wel op mijn pootjes terecht.”
Iben: “Nachtdienst na een lange dag op de universiteit”
Iben (23) behaalde vorig jaar een master in de architectuur, ondanks uiterst moeilijke omstandigheden. “Ik kon niet terugvallen op financiële steun van mijn ouders. De eerste vier jaar van mijn studies woonde ik wel thuis, wat heel wat scheelde in kosten. Maar architectuur is een heel dure studie. Je hebt een goede laptop nodig en het materiaal is een lopende rekening. Daarom moest ik wel gaan werken. Vier jaar lang deed ik drie keer per week de nachtdienst in een tankstation. Dat waren zware dagen. Van ’s morgens tot ’s avonds laat zat ik op de campus, gedreven als ik was, en om vier uur begon mijn nachtdienst. Zelf koken om kosten te besparen zit er dan niet in. Toch heb ik mijn diploma binnen het modeltraject behaald.
Een studentenleven had ik niet: ik had er geen tijd en geen geld voor. In het eerste jaar klikte het met een groepje van mijn jaar, maar als je steevast past voor alle activiteiten, val je er al snel buiten. Af en toe kwam er een vriend van vroeger langs terwijl ik aan een maquette werkte: dat was mijn sociaal leven.
Omdat er op de duur thuis grote spanningen waren, ging ik in mijn laatste jaar op kot. Pas toen heb ik aangeklopt voor steun. Dat was een grote drempel voor mij, want financiële hulp vragen is bij mij thuis altijd een groot taboe geweest. Maar zonder die extra steun had ik mijn studie moeten opgeven.
“Ik heb heel lang gewacht om financiële steun te vragen bij de universiteit. Het was een grote drempel, want financiële hulp vragen is bij mij thuis altijd een groot taboe geweest. Maar zonder die extra steun had ik mijn studie moeten opgeven.”
– Iben, 23 jaar, behaalde vorig jaar zijn diploma architectuur
De voorbije jaren hebben mij voor een stuk gevormd. Ik heb geleerd om door te zetten en keihard te werken. Maar ik had het veel liever anders gezien. Deze getuigenis geef ik dan ook heel bewust, om te helpen het taboe te doorbreken en aan anderen te tonen dat er hulp mogelijk is.”
Bohdana: “Het verschil met studiegenoten is soms confronterend”
Bohdana (23) zit in het derde jaar interieurarchitectuur. Zonder steun zou ze niet kunnen studeren, getuigt ze. “Mijn mama is alleenstaand en heeft altijd hard gewerkt om voor ons te zorgen. Ze vindt het enorm belangrijk dat ik ondanks onze moeilijke financiële situatie mijn dromen kan nastreven. Maar door gezondheidsproblemen van mijn broertje kwamen er extra kosten en werd het steeds moeilijker om mijn studies te financieren. Daarom draag ik nu al drie jaar al mijn studie- en dagelijkse kosten zelf, met behulp van een studentenjob.
Vorige zomer vreesde ik voor mijn studietoelage. Ik combineer mijn tweede en derde bachelorjaar en dreigde door een nieuwe regel rond studiepunten uit de boot te vallen. Daarom ging ik te rade bij de Sociale Dienst. Dat was een heel moeilijk gesprek omdat ik vreesde mijn studies niet te kunnen afmaken. Gelukkig werd ik geholpen door fantastische mensen die veel empathie toonden. Dat betekende enorm veel voor mij. Half september vernam ik dat het in orde zou komen.
“Naar de Sociale Dienst stappen vond ik echt moeilijk. Gelukkig werd ik geholpen door fantastische mensen die veel empathie toonden. Het gaat echter niet alleen over geldgebrek, maar ook over onzekerheid en stress. We moeten daarom blijven streven naar gelijke onderwijskansen.“
– Bohdana, 23 jaar, studeert interieurarchitectuur
Omdat ik heel zuinig moet zijn, ga ik maar zelden iets met medestudenten eten of drinken. Het verschil is soms confronterend. Terwijl anderen vertellen over de reizen die ze in de vakantie hebben gemaakt, kan ik alleen maar luisteren en zwijgen. Want ik heb alleen maar gewerkt. Ook de combinatie studeren en werk geeft stress. Als ik tijdens de examenperiode een of twee weekends niet kan werken, weet ik dat ik de maand erna krap zal zitten.
Voor buitenstaanders is het moeilijk om te begrijpen wat studenten als ik dagelijks meemaken. Het gaat niet alleen over geldgebrek, maar ook over onzekerheid en stress. We moeten daarom blijven streven naar gelijke onderwijskansen. Ik hoop dat andere studenten zich nooit zo achtergesteld of onzeker hoeven te voelen als ik mij soms heb gevoeld.”
Wil jij studenten die het financieel moeilijk hebben steunen?
Dat kan via het het project ‘Warme steun voor studenten in crisis’, een deelproject van het Fonds Studenten in Nood. Hiermee steun je studenten die onverwacht geconfronteerd worden met financiële problemen, het wegvallen van familiale steun of andere ingrijpende omstandigheden. Met dit fonds kunnen we snel tussenkomen wanneer de nood het hoogst is.
Je kunt het fonds steunen met een gift of een eigen actie organiseren, alleen of samen met je collega’s, vrienden of familie. Elke bijdrage hebt om deze studenten te helpen hun studies verder te zetten.
(* niet haar echte naam)
De foto’s bij dit artikel zijn illustratief. De afgebeelde studenten zijn niet de personen die in dit artikel getuigen.