In de meest recente digimeter lezen we dat 68% van de 18- tot 24-jarigen en 46% van de 25- tot 34-jarigen intussen actief gebruikmaakt van GenAI. Het zal niemand verbazen dat dit een groot effect heeft in zowel het studieleven als op de (meertalige) werkvloer. Het team van docenten en onderzoekers die in de faculteiten Bedrijfswetenschappen en Economie (FBE), Toegepaste Ingenieurswetenschappen (FTI) en Wetenschappen (FWET) het talenonderwijs verzorgen, deed een onderzoek naar het gebruik van GenAI door alumni van FBE. We spraken met twee van hen: Griet Boone en Jana Declercq.
Geen gratuit gebruik van GenAI
Het gebruik van AI mag dan wel meer en meer ingebed zijn op de werkvloer, het blijft maatwerk.
Griet: “Uit ons onderzoek bleek dat AI in een meertalige werkomgeving vooral wordt ingezet voor geschreven communicatie. Toch lijken bedrijven ook voorzichtig met AI, in die zin dat er bedrijfsspecifieke AI-tools worden ingezet en niet altijd open-AI-tools. Ook teksten met een gevoelige inhoud die vertaald moeten worden, zoals personeelscontracten, medische dossiers, juridische documenten of voorschriften kan je niet zomaar door een bot zwieren.”
Jana: ”Mijn gevoel is dat we steeds geletterder worden in hoe we omgaan met communicatie en dat we steeds beter worden in het herkennen van synthetische teksten. Die teksten kunnen formalistisch en niet-authentiek aanvoelen. Daar moet je mee oppassen in marketingcampagnes, interne communicatie en communicatie met klanten.”
Het belang van sterke sprekers
In schriftelijke communicatie kan AI inderdaad veel ondersteuning bieden, wat ervoor zorgt dat iedereen in principe foutlozer in vreemde talen zou kunnen schrijven. Maar dat geldt (nog) niet voor mondelinge communicatie.
Jana: “Daar zit nog wel een grote opportuniteit om een unieke en authentieke stem te ontwikkelen. En wij proberen onze studenten alvast goed hierop voor te bereiden. We laten ze nog steeds schrijven natuurlijk, ook zonder AI, maar we willen van hen net zozeer sterke sprekers maken. Ook in het informeel communiceren. Een zakendeal wordt ook al eens afgesloten tijdens een lunch. En als je dan je mannetje kan staan, ook in een vreemde taal, dan is dat wel een enorme meerwaarde. Het merendeel van de bevraagde alumni gebruikt meerdere talen op de werkvloer. Meestal zijn dat er twee, maar er zijn er ook die drie, vier of zelfs vijf talen gebruiken binnen hun werkuren.”
Griet: “Een belangrijk aspect in die meertalige communicatie is ook het vertrouwen dat je wint als je op zijn minst probeert in de taal van je gesprekspartner te spreken. Ook al zijn het maar een paar zinnen: jij toont dat je er moeite voor wil doen en dat wordt altijd geapprecieerd door de tegenpartij.”
Context is koning
Bestaat er het gevaar dat we op den duur zullen gaan praten en schrijven zoals een GenAI bot?
Jana nuanceert: “Je moet niet vergeten dat we doorgaans goed zijn in het onderscheiden van contexten met betrekking tot taalgebruik. Je praat ook niet zoals je schrijft natuurlijk. En het zou kunnen dat we in onze geschreven taal wel vaker spontaan van die typische ‘AI-woorden’ zullen gebruiken, maar ook nu al zijn er evoluties die onze taal beïnvloeden. Denk bijvoorbeeld maar aan hoe chattaal onze jongerentaal veranderd heeft.”
Griet: “In real life situaties hebben mensen flexibiliteit nodig om snel met interculturele situaties, die soms onvoorspelbaar zijn, om te gaan. Daarom is het ook belangrijk dat we onze studenten voorbereiden op interculturele verschillen, soms ook binnen dezelfde taal. Eén woord kan verschillende betekenissen hebben in verschillende contexten. En een goed begrip hiervan kan een groot verschil maken, ook op de werkvloer.”
Échte dialoog wint toch
Los van de uitdagingen die het biedt, zien Griet en Jana zeker ook opportuniteiten voor het gebruik van AI in hun eigen onderzoek.
Griet: “Ik doe vooral onderzoek naar vreemdetaalverwerving, dus het leren van een vreemde taal. En dan zie je dat veel verschillende aspecten bepalen of je al dan niet succesvol een nieuwe taal leert. Dat gaat niet enkel over het oppikken van nieuwe woordenschat, maar ook over het maken van juiste woordcombinaties. Daarnaast heeft onderzoek al aangetoond dat er zeker kansen zijn voor studenten om een taal te leren met behulp van AI. Zo kunnen ze bijvoorbeeld woorden oppikken vanuit gesprekken met een AI-chatbot. Aan de andere kant moeten we ons bewust zijn van de verschillen met echte intermenselijke dialogen, met klasgenoten of moedertaalsprekers. Zo herinner ik mij een voorbeeld tijdens een gesprek tussen twee studenten Duits waar één student een andere student verbeterde: niet ‘das’, maar ‘dem’. En die student pikte dat meteen op, herhaalde het een paar keer luidop en gebruikte het toen opnieuw in de zin om het echt in te prenten. AI gaat dat niet automatisch doen in een gesprek, tenzij je een prompt geeft. Ook de emoties zijn anders: sommige studenten geven aan dat het ze het vaak wel wat spannend vinden om met een moedertaalspreker te spreken, maar dat het enorm veel voldoening geeft als zo’n gesprek dan wel vlot gaat.”
Jana: “Ik doe zelf geen onderzoek naar AI, maar maak er soms wel gebruik van binnen mijn taalkundig onderzoek. Dat gaat dan vooral over hulp bij nieuwe softwarepakketten, het vormgeven van tabellen, transcripties, taalcorrecties, … Vooral logistieke taken dus. Maar ik zou nooit iets laten schrijven door AI. Nochtans zie je dat tegenwoordig meer en meer. Er zijn van die papermills: platformen waar je gewoon volledig gegenereerde papers, mét verzonnen data en analyses, kan kopen om dan te laten publiceren. Dat is wel gevaarlijk natuurlijk.”
Een toekomst met AI én een kritische blik
Hoe zien de onderzoekers GenAI in de werkomgeving veranderen de komende jaren?
Jana: “Ons onderzoek is natuurlijk een momentopname. We hebben geen glazen bol en kunnen onmogelijk weten welke evoluties GenAI zal doormaken de komende jaren of wat de invloed zal zijn op het werkende leven. De alumni die wij bevroegen zien zowel opportuniteiten als risico’s, wat dat laatste betreft vooral rond privacy, veiligheid en authenticiteit. Wij van onze kant houden alvast de vinger aan de pols en proberen onze studenten zo goed mogelijk voor te bereiden op een toekomst met AI.”
Tips van Jana en Griet voor het gebruik van AI
- Gebruik het als hulpmiddel: tekstcorrectie, inspiratie, de leesbaarheid van je tekst verhogen, … maar word er niet te afhankelijk van. JIJ bent nog steeds de auteur.
- Authenticiteit wordt steeds belangrijker in communicatie, dus ontwikkel vooral je eigen unieke stem. Mensen prikken steeds makkelijker door een synthetische tekst. Een echte menselijke tekst heeft altijd een stapje voor.
- Versterk je mondelinge skills, daar kan je je nog onderscheiden in een wereld waarin schriftelijke communicatie door GenAI tot een eenheidsworst wordt gemaakt.
Meer weten?
Ontdek meer over dit onderwerp op het event Meertaligheid op de werkvloer in tijden van GenAI op 31 maart van 18.00 tot 21.00 uur.