Internationalisering hoeft niet altijd te starten met een koffer voor een semester in het buitenland. Aan UAntwerpen krijgt ze dit academiejaar vorm in zeven Blended Intensive Programmes (BIP’s), verspreid over verschillende faculteiten. Studenten en docenten uit verschillende landen leren er met én van elkaar.
Internationaal leren, ingebed in de opleiding
Blended Intensive Programmes (BIP’s) zijn een relatief nieuwe vorm binnen Erasmus+. Ze combineren online uitwisseling met een korte fysieke uitwisseling. Studenten hoeven dus geen maanden naar het buitenland te gaan om over de grenzen heen te leren werken.
Internationalisering komt zo dichter bij de opleiding, de docent en de campus. Dat is een duidelijke meerwaarde voor UAntwerpen. Internationalisering wordt geen extra laag binnen het vak, maar maakt integraal deel uit van de leerervaring. Studenten maken kennis met andere perspectieven, methodes en manieren van denken. Dat zorgt voor nieuwe inzichten, net omdat wat vertrouwd lijkt plots minder vanzelfsprekend wordt.
Andere perspectieven, nieuwe inzichten
Dat werd onder meer zichtbaar in de BIP River 21 (Instituut voor Milieu en Duurzame Ontwikkeling), waarin studenten samenwerken rond geïntegreerd en grensoverschrijdend rivierbeheer, aan de hand van de Schelde als casus. Dat gebeurde via lessen, terreinbezoeken en gesprekken met professionals die in de praktijk met waterbeheer bezig zijn.
“De meerwaarde lag in de veelheid aan perspectieven. Waterbeheer betekent iets anders in een land met hoge bevolkingsdruk en vervuilingsproblemen dan in een land waar de waterkwaliteit zo goed is dat mensen uit een meer kunnen drinken. Ik neem vooral hoop voor de toekomst mee: de oplossingen bestaan, het is een kwestie van politieke wil.”
– Bharath Kannan (India, YUFE-partner University of Eastern Finland)
Ook UAntwerpen-studenten merkten het effect van de internationale setting. Hendrik Schepers zag hoe internationale studenten andere soorten vragen stelden. Jules Bonte ontdekte hoe studenten uit Ierland en Kroatië verschillende manieren gebruiken om bronnen te zoeken, presentaties op te bouwen en tot een gezamenlijk resultaat te komen. Internationalisering wordt zo een concrete oefening in samenwerken. Niet iedereen vertrekt vanuit dezelfde logica, en net dat maakt het interessant.
Hendrik SchepensJules Bonte
Praktijkgericht en intensief samenwerken
Ook in de BIP Respiratory physiotherapy bij COPD-patiënten (Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen) werd duidelijk wat zo’n intensieve internationale leeromgeving kan toevoegen. De focus lag hier op klinische vaardigheden en op een vergelijking tussen de zorgsystemen.
Sara Koppang (Noorwegen) vond vooral de combinatie waardevol: de online voorbereiding gaf houvast en zicht op de andere studenten en de Belgische context, terwijl de fysieke week zorgde voor praktijkervaring en intensieve samenwerking op korte tijd.
Claudia Apavaloaei (Roemenië) zag vooral meerwaarde in de internationale vergelijking: “Ik leerde dat COPD-zorg per land verschilt, zoals in Spanje waar de gemeenschap sterker betrokken wordt bij de behandeling. Maar ik leerde ook wanneer ik best kan spreken en wanneer ik moet luisteren.”.
Wat betekent het vandaag om Europeaan te zijn?
Niet elke BIP vertrekt vanuit een praktijkprobleem. In de YUFE-cursus Philosophical Sources of European Identity (Faculteit Letteren en Wijsbegeerte) denken studenten na over wat het vandaag betekent om Europeaan te zijn. Thema’s zoals migratie, solidariteit en macht staan centraal. Studenten bekijken Europa vanuit verschillende perspectieven.
Gastdocent Antonio Gomez Ramos (Universidad Carlos III De Madrid): “Europa zoekt vandaag naar een eigen stem in deze wereld. Het programma biedt studenten de kans om opnieuw over Europa na te denken in een tijd waarin dat niet vrijblijvend is.”
“De cursus gaat verder dan theorie. Studenten werken ook met films, beelden en wandelingen door de stad Antwerpen. Zelfs Antwerpen wordt zo een manier om over Europa na te denken. Niet als decor, maar als plek waar geschiedenis en cultuur tastbaar worden.”, zegt gastdocent Alessandro Volpe (Vita-Salute San Raffaele University Milan)
Gastdocenten Maija Aalto-Heinilä (Finland), Antonio Gomez Ramos (Madrid) en Alessandro Volpe (Milaan)
Van tijdelijke samenwerking naar duurzaam netwerk
BIP’s zijn intens, ook voor (gast)docenten. Ze vragen afstemming en samenwerking met internationale partners. Tegelijk ontstaat er daardoor iets bijzonders: een tijdelijke leergemeenschap waarin deelnemers samen zoeken en leren van elkaars aanpak. In sommige gevallen groeit die uit tot een blijvend netwerk. De filosofie-BIP leidde bijvoorbeeld tot extra activiteiten zoals leesseminars, rondetafelgesprekken en conferenties waarop ook voormalige studenten opnieuw aansluiten.
Docente Maija Aalto-Heinilä (University of Eastern Finland), een van de betrokken docenten, benadrukt het belang van dialoog: “Studenten leren dat verschillende meningen kunnen samengaan met respect. In een Europese context klinkt dat bijna vanzelfsprekend. In de praktijk is het precies wat geoefend moet worden.”
Internationalisering met impact
Met zeven BIP’s toont UAntwerpen hoe breed deze onderwijsvorm inzetbaar is. De programma’s verschillen inhoudelijk, maar delen hetzelfde doel: internationale ervaring toegankelijk maken.
BIP’s zijn geen verkorte Erasmuservaring, maar een eigen vorm van internationalisering: kort, intensief en ingebed in het onderwijs. Voor studenten bieden ze nieuwe perspectieven en een open blik op andere landen. Voor docenten versterken ze internationale netwerken en onderwijsvernieuwing. Voor de universiteit maken ze internationale ambities concreet.
Zelf een BIP organiseren of deelnemen?
Ben je geprikkeld om zelf in te zetten op de organisatie van een BIP aan jouw opleiding? Of wil je de mogelijkheden verkennen om studenten te laten deelnemen aan een BIP bij een partneruniversiteit in het buitenland? De Dienst Internationale Samenwerking ondersteunt je bij dit traject.
