Die tijd van de maand en geen tampons of maandverband bij? Omdat geen enkele vrouw stress zou mogen ervaren om wat een basisvoorziening is, stelt onze universiteit als eerste in Vlaanderen in alle toiletruimtes gratis menstruatiemateriaal ter beschikking. Uit een eerste evaluatie blijkt dat het project een overweldigend succes is. “Studenten vertellen ons soms letterlijk dat we hun dag gered hebben.”
“Dankzij dit gratis materiaal ga ik met veel minder stress naar de campus.” “Menstruatiemateriaal is een basisbehoefte, net als toiletpapier.” “Dankjewel UAntwerpen, dit toont dat jullie om jullie studenten geven.” Het zijn maar enkele van de positieve reacties op het initiatief van onze universiteit om elke dames- en genderneutrale toilet van gratis menstruatieproducten te voorzien.
“Menstruatiemateriaal is geen luxeproduct, maar net als toiletpapier een basisvoorziening. Vanuit die overtuiging, maar ook om menstruatiearmoede aan te pakken en het taboe rond menstruatie te doorbreken, zijn we met dit initiatief gestart”, zegt Lien Van Cant van het Team Diversiteit en Inclusie. “Het begon met een proefproject, dat we vanwege het grote succes begin 2023 uitrolden op alle campussen, met dispensers in de drukst bezochte toiletruimtes en op andere plaatsen mandjes. Via een QR-code kunnen de gebruikers feedback geven.”
Menstruatiemateriaal voor 9% te duur
Intussen gebeurde er een uitgebreide evaluatie van het project op basis van zo’n 500 ingevulde bevragingen. Daaruit blijkt dat meer dan 62% van de respondenten al eens gebruik maakte van het aangeboden materiaal. 81% deed dat omdat ze hun maandverband of tampons thuis vergeten waren. Lien: “Dat laatste is een veelvoorkomende situatie die kan leiden tot stress, verminderde concentratie of onverwacht naar huis moeten keren. In die zin is de beschikbaarheid van menstruatiemateriaal rechtstreeks gelinkt aan onderwijskansen. Een gratis aanbod zou dan ook geen uitzondering, maar de norm moeten zijn. Je werkt zo een stuk genderongelijkheid weg, en tegelijk creëer je als universiteit een warme omgeving.”
9% maakt van het aanbod gebruik omdat ze dan zelf geen menstruatieproducten hoeven mee te nemen. En tot slot een confronterend cijfer: nog eens een kleine 9% doet dat omdat tampons of maandverband voor hen te duur is. Dat toont aan dat menstruatiearmoede ook binnen onze universiteit een realiteit is. “Dat cijfer verrast mij niet. We zien een enorme stijging van studenten in financiële nood”, zegt Sanne Joostens van de Sociale Dienst. Over het nut van de maatregel heerst nagenoeg unanimiteit: een overweldigende 98% vindt het een goed initiatief, dat moet worden voortgezet.
“9% van de respondenten geeft aan dat tampons en maandverband voor hen te duur zijn en ze daarom deze van de universiteit gebruiken. Jammer genoeg zien we een enorme stijging van studenten in financiële nood.”
– Sanne Joostens
Vertrouwen als basis
De evaluatie peilde ook naar de kwaliteit en beschikbaarheid van het materiaal. Op basis daarvan werden zaken bijgestuurd, met onder meer een beter afgestemd aanbod. Lien: “Sommigen vreesden dat er materiaal zou ‘verdwijnen’, maar we merken dat er verantwoordelijk mee wordt omgegaan. We vertrekken vanuit vertrouwen: net zoals bij toiletpapier beoordelen we niet hoeveel iemand verbruikt. Het belangrijkste is dat de producten er zijn voor wie ze nodig heeft.”
Ook het opzet om aan taboedoorbreking te doen, lijkt geslaagd. Lien: “Als vrouw word je eraan herinnerd dat je heus niet de enige bent die menstrueert. Ik merk dat er vandaag vaker over gepraat wordt.” Het initiatief vormde de aanzet tot een breder engagement rond hormonale gezondheid en de impact daarvan op studie en werk. “Er waren al lezingen en workshops rond dat thema, en we gaan ook focusgroepen organiseren. Wie daar graag aan meewerkt, mag contact opnemen met het Team Diversiteit en Inclusie”, zegt Lien.
Met het gratis menstruatiemateriaal vervult onze universiteit een pioniersrol. Heel wat organisaties, waaronder de UGent, AP Hogeschool en Thomas More, toonden al interesse. “Vaak krijgen we dan de vraag: hoe hebben jullie het beleid zo snel mee gekregen?”, vertelt Lien. Waarop Sanne: “Het voorstel om er een structurele aanpak van te maken, kwam van studenten tijdens een studentenoverlegcomité. De beleidsploeg zei onmiddellijk ja, het werd door hen heel warm onthaald.” Intussen startten sommige hogescholen ook al met een gratis aanbod.
“Het opzet om aan taboedoorbreking te doen, lijkt geslaagd. Als vrouw word je eraan herinnerd dat je heus niet de enige bent die menstrueert. Ik merk dat er vandaag vaker over gepraat wordt.”
– Lien Van Cant
Expertise delen
Voor de toekomst willen ze bekijken of externe sponsoring mogelijk is. En ze willen hun expertise blijven delen met andere hogeronderwijsinstellingen, maar bijvoorbeeld ook met de Stad Antwerpen en middelbare scholen. “In secundaire scholen is er nog veel meer menstruatiearmoede”, weet Lien. “Om daaraan tegemoet te komen, en om te sensibiliseren, organiseerden we in mei opnieuw een inzamelactie. Die is bedoeld voor scholen waar de nood hoog is.”
Het initiatief om gratis menstruatiemateriaal te verdelen, wordt vooral gedragen door het Team Diversiteit en Inclusie, de Sociale Dienst en het Departement Infrastructuur. Andere diensten reageren enthousiast. Sanne: “Bij de bibliotheken en het Studenteninformatiepunt is er grote bereidheid om mee te werken aan de inzamelingen. En ook de mensen van de poetsdienst verdienen alle lof: zij zorgen er elke dag voor dat het project daadwerkelijk vorm krijgt.”
Wil je dit project mee bekendheid geven? Deel dit artikel dan gerust binnen of buiten onze universiteit.