Hoe PRESS>SPEAK onderzoekers helpt om hun onderzoek om te zetten in verhalen die blijven hangen
Iedere onderzoeker kent het gevoel: je topic is complex, je data zijn gecompliceerd en je tijd is schaars. En toch wil je – op een familiefeestje, voor een journalist, voor de blog van je faculteit of de stakeholders van je project – in een korte tijd duidelijk maken waarom jouw werk ertoe doet. De jaarlijkse PRESS>SPEAK-wedstrijd helpt onderzoekers precies daarbij. Vier deelnemers delen hun ervaringen en hun beste communicatietips.
Van ruwe boodschap naar toegankelijk verhaal
PRESS>SPEAK kandidaten krijgen een grondige voorbereiding op de wedstrijd: ze leren zoeken naar hun kernboodschap, bouwen daar een helder verhaal rond en leren jargon vermijden of verduidelijken. Wie deelneemt aan de presentatiewedstrijd oefent in kleine groepen en krijgt feedback op helderheid, structuur en visuele ondersteuning. Deelnemers aan de schrijfwedstrijd krijgen en algemene vorming en individuele coaching.
Caroline Bossuyt (deelnemer in 2023) ontdekte hoe die oefenkansen haar zelfvertrouwen versterkten. “Binnenkort spreek ik voor de VRT 1-podcast ‘Weetikveel Academy’. Dat is een flinke stap buiten mijn comfortzone, maar veel haalbaarder dankzij PRESS>SPEAK. PRESS>SPEAK deed me een eerste stap zetten en daarna bleef de sneeuwbal rollen, een groeipad dat me veel beter ligt dan ineens een grote sprong.”
PRESS>SPEAK deed me een eerste stap zetten en daarna bleef de sneeuwbal rollen, een groeipad dat me veel beter ligt dan ineens een grote sprong.
– Caroline Bossuyt
Caroline nam sindsdien ook een video op, stond op het podium van de Fusieshow en het Nerdland festival, en werkte mee aan verschillende krantenartikelen.
Klaar voor het podium
Net voor de presentatiewedstrijd is er een technische doorloop: kennismaken met de zaal, de microfoon en de slideclicker. Die check kalmeert vaak de zenuwen.
Tijdens de wedstrijd zelf staan leerkansen centraal: er komen vragen uit het publiek ende jury geeft feedback. Dat geeft een goede voeling met wat werkt: een sterke opener, concrete voorbeelden, een heldere metafoor, een afronding die het publiek naar het grote plaatje terugbrengt.
Winnaars onderscheiden zich bij de jury en het publiek door een glasheldere boodschap en hun enthousiasme. Niet te veel details, geen overladen slides, maar een verhaal dat je ‘s avonds aan de keukentafel kan navertellen. Op de wedstrijddag wordt ook duidelijk welke tekst het meest aanspreekt. Een jury en het aanwezige publiek geven hun voorkeur aan en de winnende teksten verschijnen op UAntwerpen Stroom en in The Bulletin.
Charlotte Harding (deelnemer in 2025) merkte hoe die zichtbaarheid deuren opent: “Hoe meer mensen je onderzoek leren kennen, hoe meer kansen op samenwerking of interesse van financiers, partners of eindgebruikers. Je hoeft niet te wachten tot je resultaten rond zijn, ook voor jonge onderzoekers loont dit. De video die ik na de wedstrijd kon opnemen, kwam zo al goed van pas. En ik volg nog altijd met veel nieuwsgierigheid de communicatie van de collega’s uit mijn wedstrijdgroepje.”
Hoe meer mensen je onderzoek leren kennen, hoe meer kansen op samenwerking of interesse van financiers, partners of eindgebruikers.
– Charlotte Harding
Tips van een expert
Emilie Cardon, deelnemer in 2021 en lid van het wetenschapscommunicatieteam, bundelde de belangrijkste presentatietips op Teams.
Haar belangrijkste take-aways:
- Denk na over je publiek: voor wie spreek je, wat weten ze al, wat willen ze weten?
- Formuleer je kernboodschap in één zin. Wat moeten ze zeker onthouden?
- Bouw een duidelijk verhaal: van probleem naar aanpak, voorbeeld en slot met impact. Schrap bijzaken.
- Gebruik een attention grabber: een grapje, een vraag aan het publiek, een metafoor, een link met de actualiteit…
- Zet slides spaarzaam in. Maak ze vooral visueel (bijvoorbeeld een foto of een schema) als ondersteuning voor je verhaal.
- Oefen hardop met stopwatch, microfoon en clicker. Wissel tempo, intonatie en pauzes af. Mensen luisteren het liefst naar iemand die wat trager spreekt.
Schrijf helder
Veel van deze tips gelden ook voor schrijven: houd je publiek in het achterhoofd en stem je kernboodschap daarop af.
Hoe begin je daaraan?
- Start van een blanco blad (geen doorslagje van je paper maken dus).
- Structureer je tekst helder met tussentitels
- Vermijd jargon of leg het uit met een voorbeeld
- Schrijf korte zinnen in actieve vorm
- Laat nalezen door een niet-specialist
- Schrap waar mogelijk
Een springplank naar het helder communiceren van onderzoek: Georgios Pipintakos vertelt.
“Mijn deelname aan PRESS>SPEAK was voor mij echt een cruciale stap om mijn complex onderzoek om te zetten in duidelijke, boeiende verhalen voor diverse doelgroepen. De ervaring die ik daar opdeed, vormde trouwens de basis voor het communicatie- en outreachplan in mijn succesvolle Marie Skłodowska-Curie Postdoctoral Fellowship 2025-aanvraag. Blijkbaar gaf het toegankelijk overbrengen van onderzoeksresultaten en het verbinden van wetenschap met de samenleving nog net het verschil in deze competitieve oproep.”
PRESS>SPEAK was voor mij echt een cruciale stap om mijn complex onderzoek om te zetten in duidelijke, boeiende verhalen voor diverse doelgroepen.
– Georgios Pipintakos
“Daarnaast hielpen mijn versterkte communicatievaardigheden me de afgelopen jaren om mijn onderzoek begrijpelijk te maken voor burgers, stakeholders én wetenschappers uit andere domeinen. Onlangs werd dat engagement zelfs bekroond. Ik kreeg immers de Robert Oppenheimer Award 2025 van UAntwerpen.”
PRESS>SPEAK 2026: nieuw jong talent
De editie van 2026 liet opnieuw zien hoeveel communicatief talent onze jonge onderzoekers in huis hebben. Zeven doctoraats- en postdoconderzoekers brachten hun onderzoek in presentaties van vijf minuten. Elke bijdrage was opvallend helder, toegankelijk en sterk opgebouwd.
Complexe thema’s zoals vroege detectie van Parkinson, circulaire museumopstellingen, CO₂‑recycling, gehoorverlies, borstreconstructies, dementie en klimaatoplossingen met gesteentes werden moeiteloos vertaald naar begrijpbare, boeiende verhalen die je zo aan de keukentafel kan navertellen.
Bekijk hier het overzicht van de winnaars en het beeldverslag van PRESS>SPEAK 2026.
De video van de winnares van de Spreekwedstrijd, Kaat Colman met de presentatie ‘Slaap als vroege voorspeller van de ziekte van Parkinson: het kritieke tijdsvenster’ kan je op Stroom bekijken van zodra hij klaar is.
De tekst van de winnares van de Schrijfwedstrijd Hannah Zaryouh met ‘Wanneer kanker leert ontsnappen, vechten wij terug.’ vind je binnenkort ook terug op Stroom.
De jury vatte de prestaties van deze editie mooi samen:
Kathleen Bracke (Wetenschapsjournalist VRT en Universiteit van Vlaanderen): “De combinatie van inhoud en structuur zat bijzonder goed: ik kon meteen mee. Je voelt bij deze onderzoekers ook hoe oprecht hun passie voor het onderwerp is. Dat werkt altijd.”
Lise Wouters (Content manager, Departement Marketing en Communicatie): “Het is indrukwekkend hoe de deelnemers moeilijke onderwerpen vertalen naar een helder verhaal zonder aan wetenschappelijke correctheid in te boeten. Vaak gebruikten ze ook sterke beelden of metaforen, precies wat je nodig hebt om het verhaal te begrijpen. Zo maken we wetenschap toegankelijk voor een breed publiek.”
Marianne De Voecht (Communicatie-expert, RIVA): “Ik hou ervan wanneer een presentatie me nieuwsgierig maakt. En dat deden ze stuk voor stuk.”
Malika Belrhazi, de winnaar van vorig jaar benadrukte het belang van een wedstrijd als PRESS>SPEAK nogmaals tijdens de introductie:
“Door aan wetenschapscommunicatie te doen geef je een echt cadeau aan de maatschappij.”
Ook aan de slag?
Je hoeft niet te wachten op de volgende editie van PRESS>SPEAK om je communicatievaardigheden alvast aan te scherpen. Op het Teamskanaal ‘The Incredible Art of Making Science Public’ vind je concrete tips om helder te presenteren en begrijpelijk te schrijven. Zien we je daar of op de volgende editie van PRESS>SPEAK? Iedereen is welkom.
Contactpersonen: Tine Rams en Els Grieten, expertisecel wetenschapscommunicatie