{"id":4848,"date":"2025-04-14T13:43:43","date_gmt":"2025-04-14T12:43:43","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/pintra\/?p=4848"},"modified":"2026-04-17T14:04:16","modified_gmt":"2026-04-17T13:04:16","slug":"design-als-motor-voor-verandering","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/pintra\/design-als-motor-voor-verandering\/","title":{"rendered":"Design als motor voor verandering"},"content":{"rendered":"\n

Een nieuw postgraduaat aan UAntwerpen maakt van design een hefboom voor verandering, in organisaties \u00e9n in de samenleving.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Design gaat om meer dan glimmende lifestyleproducten of esthetische objecten. Design is in essentie een manier van denken, een methodische aanpak voor het oplossen van complexe problemen. Het nieuwe postgraduaat Leading Change by Design, ontwikkeld door UAntwerpen in samenwerking met een netwerk van experten, vertrekt precies vanuit die gedachte. Het is een transdisciplinaire opleiding die studenten en professionals klaarstoomt om via design een actieve rol op te nemen in maatschappelijke transities.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Voor wie is dit programma bedoeld?<\/h2>\n\n\n\n

Professor Alexis Jacoby<\/strong>, departementsvoorzitter productontwikkeling, is al jaren overtuigd van de kracht van design als strategisch instrument. \u201cWe zijn al twee jaar bezig om dit programma op te bouwen,\u201d vertelt Jacoby. \u201cWe mikken enerzijds op bachelor- en masterstudenten en anderzijds op mensen die al enkele jaren ervaring hebben en die vanuit eender welke discipline de stap willen zetten in functie van verandering waarin design een rol kan spelen.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Dat de opleiding niet louter op ontwerpers gericht is, is een bewuste keuze. Juist de kruisbestuiving tussen verschillende achtergronden maakt het programma zo rijk<\/strong>. Ook studenten uit aanverwante richtingen zoals architectuur, stedenbouw, sociologie of beleidswetenschappen vinden hun plek in het programma.<\/p>\n\n\n\n

\u201cWe mikken op studenten die nog nooit deze opleiding op die manier gehad hebben, maar die w\u00e9l de nood voelen aan een andere manier van denken en handelen,\u201d benadrukt Jacoby. \u201cWe geloven sterk in de kracht van interdisciplinair samenwerken<\/strong>,\u201d aldus Jacoby. \u201cDaarom bieden we het programma aan voor mensen met verschillende achtergronden.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ivo Dewit, academisch co\u00f6rdinator en docent: <\/p>\n\n\n\n

\n

\u201cDesign gaat over dingen die mensen \u00e9cht nodig hebben in hun dagelijks leven. Dat kan een product zijn, maar evengoed een dienst of systeem. Het programma gaat aan de slag met echte maatschappelijke noden.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"

Alexis Jacoby, departementsvoorzitter productontwikkeling<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ivo Dewit, academisch co\u00f6rdinator en docent<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Systemisch en service design: wat betekent dat?<\/h2>\n\n\n\n

Binnen het programma wordt gewerkt met twee belangrijke designbenaderingen: service design<\/strong> en systemisch design<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\u201cService design<\/strong> gaat over de choreografie van de interactie tussen gebruiker en aanbieder<\/strong>,\u201d legt Ivo uit. \u201cBijvoorbeeld: hoe ervaart een student de universiteit als dienstverlener? Welke contactpunten tussen beiden maken het verschil? Die inzichten zijn cruciaal als je de dienstverlening wil verbeteren.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Alexis vult aan: \u201cSystemisch design<\/strong> speelt zich op een ander niveau af. Het gaat over complexe vraagstukken zoals duurzaamheid, welzijn of sociale ongelijkheid<\/strong>. Daar is geen lineair verband tussen probleem en oplossing. Je moet begrijpen hoe het systeem werkt en waar je kan ingrijpen om duurzame verandering op gang te brengen.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Een academische ruggengraat \u00e9n maatschappelijke ambitie<\/h2>\n\n\n\n

Wat maakt dit programma uniek?<\/h3>\n\n\n\n

In tegenstelling tot klassieke change-opleidingen, vertrekt Leading Change by Design<\/strong> vanuit het designproces als hefboom voor impact. \u201cHet grote verschil is dat we niet stoppen bij analyse<\/strong>,\u201d legt Alexis uit. \u201cWe zetten de stap naar synthese: hoe kunnen we alle informatie samenbrengen tot creatieve, innovatieve oplossingen? Dat is de meerwaarde van design.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Volgens Hilde Van Dyck<\/strong>, academisch co\u00f6rdinator en onderzoeker, en betrokken bij het programma, gaat het nog verder dan methodiek.\u201cHet gaat ook over persoonlijke groei<\/strong>. Hoe ga jij als individu om met verandering? Wat zijn je sterktes, je valkuilen?”<\/p>\n\n\n\n

\n

“We bieden een gepersonaliseerde aanpak. Je leert niet enkel een model uit een boek, maar ontdekt ook hoe jij samenwerkt en leiderschap opneemt.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\n
\"\"
Hilde Van Dyck, academisch co\u00f6rdinator en onderzoeker<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Nieuw postgraduaat ‘Leading Change By Design’<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Die combinatie van persoonlijke ontwikkeling<\/strong>, een leiderschapstraject<\/strong> en design gedreven innovatie<\/strong> is volgens de initiatiefnemers uniek in het Vlaamse en internationale onderwijslandschap<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\u201cDe attitude van een designer is essentieel,\u201d zegt Hilde. \u201cJe leert denken in processen, niet in eindproducten. Wat je ontwerpt, kan een dienst zijn, een strategie of een ervaring<\/strong>. Het is vaak niet tastbaar, maar w\u00e9l voelbaar. Het programma biedt studenten de tools om niet alleen te ontwerpen, maar ook te analyseren, te reflecteren en te positioneren binnen bredere sociale en politieke contexten.\u201d<\/p>\n\n\n\n

De vijf metaskills<\/h3>\n\n\n\n

De opleiding is opgebouwd rond vijf modules<\/strong> die deelnemers in staat stellen om met complexe uitdagingen aan de slag te gaan:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Sense making in uncertainty<\/strong>: leren omgaan met ambigu\u00efteit en onzekerheid<\/li>\n\n\n\n
  2. Navigating complexity<\/strong>: systemisch denken en handelen in complexe contexten<\/li>\n\n\n\n
  3. Leading change<\/strong>: persoonlijk leiderschap ontwikkelen in veranderingsprocessen<\/li>\n\n\n\n
  4. Creating change<\/strong>: van idee\u00ebn tot interventies komen met behulp van ontwerpmethodes<\/li>\n\n\n\n
  5. Communicating for impact<\/strong>: impact duidelijk, overtuigend en strategisch overbrengen<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Deze vaardigheden worden niet in aparte vakken onderwezen, maar verweven in challenge-based<\/em> projecten<\/strong>, waarin deelnemers aan re\u00eble vraagstukken werken, samen met externe partners.<\/p>\n\n\n\n

    \n

    \u201cWe willen geen denkoefening, maar echte impact,\u201d benadrukt Ivo. \u201cDeelnemers gaan aan de slag met concrete cases uit de samenleving. Denk aan het lerarentekort, de circulaire transitie of studentenwelzijn.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

    Verbinding met de samenleving<\/h2>\n\n\n\n

    Ook buiten de academische wereld <\/strong>vindt het programma weerklank. Ivo ziet het potentieel voor echte impact. \u201cIk geloof heel sterk in design als hefboom om consumenten, burgers en beleidsmakers dichter bij elkaar te brengen,\u201d zegt Ivo. \u201cWat dit programma uniek maakt, is dat het inzet op dialoog<\/strong>: tussen sectoren, tussen disciplines en tussen mensen.\u201d Ivo zal als gastspreker en partner betrokken zijn bij concrete projecten binnen het programma. Die koppeling met de praktijk<\/strong> is cruciaal, vindt hij.<\/p>\n\n\n\n

    \n

    \u201cWe hebben nood aan mensen die met kennis van zaken \u00e9n verbeelding kunnen bijdragen aan onze samenleving. Dit soort opleidingen helpt die profielen vormen.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

    Iedereen een beetje designer<\/h2>\n\n\n\n

    Wat betekent het eigenlijk om \u201cdesigner\u201d te zijn in deze context? \u201cHet draait om metavaardigheden en attitude,\u201d zegt Hilde. \u201cNieuwsgierigheid, openheid, het durven stellen van vragen \u00e9n het vermogen om te handelen. Je leert denken \u00e9n doen<\/strong>. \u201cIedereen kan in zijn eigen context een creatieve probleemoplosser worden,\u201d vult Alexis aan. \u201cZodra je de aanpak hebt doorleefd, kan je die inzetten in je eigen werkomgeving.\u201d Ivo: \u201cHet gaat om mensen meekrijgen, de vertaalslag maken van idee naar actie<\/strong>. Dat vraagt leiderschap \u00e9n praktische tools.\u201d<\/p>\n\n\n\n

    En wat verwachten de docenten van hun deelnemers?<\/h2>\n\n\n\n

    \u201cDat ze het lef hebben om echt stappen te zetten,\u201d zegt Hilde. \u201cWe willen mensen afleveren die hun verantwoordelijkheid durven opnemen, die leiderschap tonen, maar ook weten wat hun talenten en beperkingen zijn.”<\/p>\n\n\n\n

    \n

    De mindset van Pipi Langkous: \u2018ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan\u2019<\/em> \u2013 die speelsheid is belangrijk.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

    \u201cEn dat ze niet alleen nadenken over hoe de wereld is, maar over hoe die zou kunnen zijn,\u201d besluit Alexis. \u201cDat is de essentie van dit programma.\u201d<\/p>\n\n\n\n

    \n
    \"\"<\/figure>\n\n\n\n
    \"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

    Wat levert het op voor organisaties?<\/h2>\n\n\n\n

    Organisaties die medewerkers met dit profiel in huis halen, winnen aan:<\/p>\n\n\n\n