Baanbrekend onderzoek naar Multiple Sclerose (MS) meer naar buiten brengen én het bewustzijn rond de ziekte vergroten: het zijn twee belangrijke drijfveren voor doctoraatsstudent Mats Van Delen. Naast zijn werk in het Laboratorium voor Experimentele Hematologie (LEH), organiseert hij een tweejaarlijks benefietevent onder de noemer ARIA voor MS. “We willen MS meer onder de aandacht brengen”, vertelt Mats. “En vooral aan mensen met MS laten weten: wij zien jullie, en we werken hard aan een behandeling.”
“Mijn mama kreeg in 2007 zelf de diagnose MS, dus ik ben daar eigenlijk mee opgegroeid. Ik was altijd al gefascineerd door het menselijk lichaam en wetenschap, maar dat heeft wel mee bepaald welke richting ik ben uitgegaan”, steekt Mats van wal. De stap naar specifiek MS-onderzoek zette hij voor zijn masterproef, die hij uitvoerde in ons Laboratorium voor Experimentele Hematologie (LEH) en waar hij nadien ook bleef voor zijn doctoraat.
Chronische ziekte
MS is een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem het eigen lichaam begint aan te vallen. “Bij MS specifiek valt het immuunsysteem de beschermlaag rond de zenuwen aan. Wanneer die beschermlaag begint af te breken, worden de signalen minder goed, minder snel en soms ook helemaal niet meer doorgegeven naar de rest van het lichaam. “Dat zorgt voor ontstekingen in het centrale zenuwstelsel en voor hersenschade, wat dan weer de symptomen veroorzaakt die mensen met MS ervaren”, aldus Mats.
Dankzij wetenschappelijke vooruitgang kunnen mensen met MS vaak snel starten met een behandelplan, waardoor de ziekteactiviteit vrij goed onder controle kan worden gehouden. “Dat is zeker positief, maar de huidige medicijnen vertragen de achteruitgang of onderdrukken de ontstekingsactiviteit, maar ze genezen of voorkomen de ziekte nog niet. MS blijft dus een chronische ziekte.”
Baanbrekend onderzoek
Binnen het LEH ligt de focus al langer op het ontwikkelen van therapieën die MS wél kunnen stoppen, en in het beste geval zelfs genezen en de schade herstellen. Een belangrijke piste is daarbij celtherapie. “Daarvoor halen we immuuncellen uit het lichaam van mensen met MS, passen we die aan en brengen we ze terug in het lichaam. Zo proberen we het immuunsysteem ‘her op te voeden’ en te leren dat de beschermlaag rond de zenuwen niet vijandig is”, licht Mats toe.
In zijn doctoraat onderzoekt Mats hoe die aangepaste cellen juist te werk gaan. “We hebben ontdekt dat de cellen met elkaar communiceren via zogenaamde extracellulaire vesikels, kleine nanometerblaasjes die door cellen worden uitgescheiden en gebruikt worden om signalen door te geven”, legt hij uit. Die ontdekking is belangrijk, omdat die blaasjes mogelijk nieuwe kansen bieden voor therapie. “De blaasjes worden door het immuunsysteem niet als ‘vreemd’ aanzien, in tegenstelling tot cellen. Dat opent perspectieven om ze gerichter in te zetten als therapie”, aldus Mats.
“Wij zien jullie”
Met deze aanpak behoort het LEH tot de voorlopers binnen het MS-onderzoek. “Ons team bestaat uit zowel fundamentele onderzoekers als clinici, waardoor er echt kruisbestuiving is tussen onderzoek en praktijk. Bij elke stap denken we na over hoe we de therapie uiteindelijk tot bij de patiënt kunnen krijgen”, vertelt Mats.
Net die verbinding tussen onderzoek, mensen met MS en het brede publiek was voor Mats een drijfveer om het benefiet op te richten. “Er wordt over MS als onzichtbare ziekte relatief weinig gesproken, terwijl het wel een ernstige ziekte is. Enerzijds willen we MS meer onder de aandacht brengen, anderzijds willen we naar buiten brengen met wat voor straf onderzoek we bezig zijn aan Universiteit Antwerpen. En vooral aan mensen met MS laten weten: wij zien jullie en we werken hard aan een behandeling.”
ARIA voor MS
Dat idee heeft Mats, in samenwerking met het LEH, vertaald in ARIA voor MS. “Omdat ik als jobstudent nog gewerkt had bij de Opera van Antwerpen, leek het mij logisch om die twee werelden samen te brengen”, vertelt Mats. De benefietnaam ARIA voor MS is dan ook bewust gekozen. “Een aria is een solo zangstuk, meestal met veel emotie, waarin een zanger een verhaal vertelt. Dat was voor mij een mooie link met wat wij willen doen. Er zijn zoveel verhalen – aria’s – van mensen met MS die gehoord moeten worden”, aldus Mats.
De benefietactie is een lokaal initiatief, van en voor Antwerpen. Voor de eerste editie werkte ARIA voor MS samen met Opera Ballet Vlaanderen. Dit jaar, op 23 mei, brengt het Junior Ballet Antwerp met Once upon a Dance een avondvullende voorstelling in Het Paleis. Fijnproevers kunnen vooraf ook aansluiten bij een driegangendiner verzorgd door Grand Café Horta. “Al het geld dat we met dit benefietevent inzamelen, gaat naar MS-onderzoek aan onze universiteit. We werken daarvoor samen met het Universiteitsfonds zodat alle steun rechtstreeks gebruikt wordt om dat onderzoek verder te zetten”, aldus Mats.
Blijvend engagement
Mats zal voor de zomer zijn doctoraat nog verdedigen, maar hij zal zich blijven engageren voor ARIA voor MS. “De benefietactie zal tweejaarlijks terugkeren. Een doctoraat eindigt op een bepaald moment, maar het onderzoek natuurlijk niet. En MS helaas ook niet. Daarom vind ik het belangrijk dat we die verbinding blijven zoeken”, zo besluit Mats.