{"id":1628,"date":"2020-05-14T09:48:19","date_gmt":"2020-05-14T09:48:19","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/?p=1628"},"modified":"2020-05-26T10:52:08","modified_gmt":"2020-05-26T10:52:08","slug":"sociaal-gedrag","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/","title":{"rendered":"Wat doet de coronacrisis met ons evolutionair geknede sociaal gedrag?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>De mens is doorheen zijn evolutie ontwikkeld tot de\nmeest sociale diersoort. Ons complexe sociaal gedrag maakte een uitgebreid\ngroepsleven mogelijk. Meer nog: kunst, techniek, wetenschap en geneeskunde konden\ndaardoor uitgroeien tot wat ze vandaag zijn. Maar in tijden van corona botst\nhet tussen dit evolutionair geknede sociaal leven en de maatregelen die de\noverheid ons oplegt. Emeritus professor <\/strong><a href=\"http:\/\/www.marknelissen.be\/\"><strong>Mark Nelissen<\/strong><\/a><strong> verduidelijkt de strijd die we voeren.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>De mens heeft een sociale boekhouding<\/strong> <\/h2>\n\n\n\n<p>Mensen leefden\ngedurende enkele honderdduizenden jaren samen in groepsverband met ongeveer\nhonderd tot tweehonderd individuen. We kunnen dat berekenen omdat bij sociale\ndieren de hersenen groter worden naarmate hun groepsgrootte groeit, en we weten\nhoe groot onze hersenen zijn. <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>De samenleving wordt gekenmerkt door wat ik een \u2018socialiteit\u2019 heb genoemd. Ze is bij de mens veel verder ontwikkeld dan bij andere primaten. Het is de complexe sociale structuur waarin groepsleden met elkaar verbonden zijn via een rangorde, communicatie, empathie, vriendschapsbanden&#8230; Alle groepsleden kennen elkaar individueel, en registreren alle interacties tussen hun vrienden, collega\u2019s, familieleden etc. Deze informatie wordt opgeslagen in het geheugen: de \u2018sociale boekhouding\u2019.  <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>De samenhang van de\ngroep biedt heel wat voordelen: je vindt gemakkelijker voedsel en een partner,\nje bent beter beschermd\u2026 Maar het belangrijkste nut is de mogelijkheid tot <strong>samenwerking<\/strong>: je kan samen dingen\nrealiseren die een enkeling nooit kan bereiken. Zo ontstond onze cultuur, die\nuitgroeide tot wat ze vandaag is, en waar we zo fier op zijn.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Corona botst met de wortels van ons sociaal gedrag<\/strong> <\/h2>\n\n\n\n<p>Door de coronacrisis legt\nde overheid ons verplichtingen op: we moeten thuisblijven; we mogen onze familie\nen vrienden niet opzoeken; in de supermarkt en op straat moeten we anderhalve\nmeter afstand houden; we mogen geen knuffels, zoenen of handdrukken geven&#8230; De\ncoronamaatregelen botsen met de evolutionaire wortels van ons sociaal gedrag. <\/p>\n\n\n\n<p>Doordat mensen vroeger in zeer grote groepen leefden, was er een uitgebreide \u2018software\u2019 in het brein nodig om al het doen en laten van de groepsgenoten bij te houden. Hoe meer <strong>mensen <\/strong>je moet <strong>observeren<\/strong>, hoe meer <strong>interacties <\/strong>je moet <strong>stockeren<\/strong>. De hoeveelheid gegevens neemt exponentieel toe met de uitbreiding van de groep.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>Ons brein is hiervoor zeer goed ontworpen: de \u2018sociale boekhouding\u2019 kan voortdurend verbanden leggen tussen de waargenomen gegevens en de personen bij wie ze gezien zijn, trekt de nodige conclusies voor de toekomst en slaat ze op.  <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Wij zijn niet gemaakt voor isolatie<\/strong> <\/h2>\n\n\n\n<p>Wanneer iemand voor langere tijd ge\u00efsoleerd wordt, blijft de software in het brein draaien. De hersenen blijven energie oproepen, maar die wordt niet gebruikt. Net zoals een microgolfoven stukgaat wanneer je hem leeg laat werken, veroorzaakt isolatie \u2018kortsluiting\u2019. Ons brein begint te lijden onder <strong>eenzaamheid<\/strong>. Op langere termijn treden zelfs fysieke problemen op, tot en met het verkorten van de levensduur. Dit is niet meteen een probleem voor de jongere generatie die door de coronacrisis getroffen wordt, maar wel voor oudere mensen.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"693\" src=\"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Elderly-kopie-1024x693.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1636\" srcset=\"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Elderly-kopie-1024x693.jpg 1024w, https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Elderly-kopie-300x203.jpg 300w, https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Elderly-kopie-768x520.jpg 768w, https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Elderly-kopie-1536x1039.jpg 1536w, https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Elderly-kopie-400x271.jpg 400w, https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Elderly-kopie.jpg 1632w\" sizes=\"(max-width: 706px) 89vw, (max-width: 767px) 82vw, 740px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><\/p><p>Ouderen in zorginstellingen krijgen weinig bezoek, en hebben weinig tot geen contact met anderen. Hun sociale brein, dat op een evolutionair commando de omgeving blijft scannen om de sociale software van data te voorzien, werkt in het luchtledige en raakt ontregeld. Ze lijden eronder.   <\/p><\/blockquote>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Onderzoek leert dat\nslachtoffers van isolatie vaak vroeger sterven dan ouderen die wel sociale\ncontacten kunnen onderhouden. Het is hier dat de coronacrisis lelijk kan\nhuishouden. Oude mensen die vroeger al eenzaam waren, worden nu vaak n\u00f3g meer\nvan anderen ge\u00efsoleerd. Ze krijgen geen knuffels meer, terwijl <strong>lichamelijk contact<\/strong> ook <strong>levensnoodzakelijk<\/strong> is. Ondanks het feit\ndat ze geen besmetting opliepen, komen ze mogelijk toch sneller te overlijden.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Zorgt de crisis voor blijvende solidariteit? <\/strong> <\/h2>\n\n\n\n<p>Vaak wordt me de vraag\ngesteld of deze crisis ons gedrag fundamenteel zal veranderen. Zal de warme\nsolidariteit die met de crisis is ontstaan, blijvend zijn? Is dit een scharnierpunt\nin ons sociaal systeem? <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>Dat zou mooi zijn, maar ik vrees van niet. De kracht van onze socialiteit is gedurende honderdduizenden jaren door de evolutie uitgetekend en ingebrand in onze genen. Dat kan je niet veranderen in enkele maanden.  <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>De huidige opstoot in solidariteit wordt veroorzaakt door een tijdelijke omgevingsinvloed, die hoogstens een \u2018rimpeling\u2019 in ons sociaal gedrag teweegbrengt. Na de coronacrisis zal deze weer verdwijnen, en zullen we ons eeuwenoude gedrag weer opnemen.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Behoort handen schudden tot het verleden? <\/strong> <\/h2>\n\n\n\n<p>Een ander belangrijk bindmiddel van ons groepsleven is <strong>communicatie<\/strong>. We kunnen elkaar troosten, kalmeren, aansporen deel te nemen aan een activiteit, hulp vragen&#8230; Maar, behalve de overdracht van informatie via woorden en zinnen, heeft het gekeuvel en geroddel in eerste instantie een <strong>bindende werking<\/strong>. We praten met elkaar om de samenhorigheid te versterken. De inhoud van de zinnen is sneller vergeten dan de sterkte van de binding.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>Vandaag zijn deze sociale babbeltjes voor veel mensen moeilijk, hun relaties kunnen eronder lijden. Maar ook hier zullen we weer terugkeren naar ons normaal gedrag, zodra het coronavirus de kop is ingedrukt. Communicatie zit te diep in onze genen gebrand om zomaar te verdwijnen. <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p>Hetzelfde geldt voor de <strong>handdruk<\/strong>. Vaak denkt men dat de crisis deze definitief zal doen verdwijnen. Ook dat klopt niet, het handen schudden komt terug. Mensen reiken elkaar de hand om te groeten, maar ook om onbewust aan te geven dat er geen agressie tussen hen bestaat. Wanneer mensen niet met elkaar overeenkomen, is een handdruk aanvaarden namelijk veel moeilijker dan beleefde woorden uitspreken. Het niet aanvaarden van een uitgestoken hand, wordt onbewust gevoeld als een signaal van agressie. De sociale kracht van een handdruk is zo groot dat je ze niet kan blijven ontkennen.  <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"723\" src=\"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Handshake-2-1024x723.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1643\" srcset=\"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Handshake-2-1024x723.jpg 1024w, https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Handshake-2-300x212.jpg 300w, https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Handshake-2-768x542.jpg 768w, https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Handshake-2-1536x1084.jpg 1536w, https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Handshake-2-2048x1446.jpg 2048w, https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Handshake-2-400x282.jpg 400w\" sizes=\"(max-width: 706px) 89vw, (max-width: 767px) 82vw, 740px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>De sociale regel van tachtig centimeter<\/strong> <\/h2>\n\n\n\n<p>Er wordt ons gevraagd\nom anderhalve meter afstand te bewaren in de supermarkt en op straat. We volgen\nde regel goed op, vooral uit vrees voor het coronavirus. Zodra het gevaar van\nbesmetting geweken is, zal ook deze regel smelten als sneeuw voor de zon. <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p>We ervaren de grote afstand onbewust als een teken van onbeleefdheid. Het brein registreert dit alsof je de andere wil vermijden. Maar de afstand druist vooral in tegen de wetten van de \u2018proxemica\u2019: het aangeboren gedragssysteem dat de interindividuele ruimte tussen mensen bepaalt. Voor een gesprek schommelt de normale afstand tussen mensen rond de tachtig centimeter.  <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Er bestaan wel culturele invloeden \u2013 in Zuid-Europa staan mensen dichter bij elkaar dan in Noord-Europa \u2013, maar de gespreksafstand wordt niet gemakkelijk groter dan een meter. Het abnormale afstand houden tussen mensen zal na de coronacrisis ook vergeten zijn.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"684\" src=\"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Distance-1024x684.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1633\" srcset=\"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Distance-1024x684.jpg 1024w, https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Distance-300x200.jpg 300w, https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Distance-768x513.jpg 768w, https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Distance-1536x1025.jpg 1536w, https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Distance-2048x1367.jpg 2048w, https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Distance-400x267.jpg 400w\" sizes=\"(max-width: 706px) 89vw, (max-width: 767px) 82vw, 740px\" \/><figcaption><br><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>De kracht van de evolutie blijft overeind<\/strong> <\/h2>\n\n\n\n<p>De evolutie van de\nmens heef een sterk sociaal systeem uitgewerkt dat ons gebracht heeft tot de\ntechnische, artistieke, democratische en wetenschappelijke wereld waarop we nu\nzo fier zijn. De grondslagen van het sociaal gedrag zitten diep ingebakken in\nons biologisch erfgoed. Af en toe kunnen er stoorzenders optreden, zoals nu de\ncoronacrisis, maar uiteindelijk zal de kracht van de evolutionaire wortels toch\nde overhand krijgen.<\/p>\n\n\n\n<p>Voor meer literatuur: <a href=\"http:\/\/www.marknelissen.be\/boeken\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\" (opent in een nieuwe tab)\">www.marknelissen.be\/boeken<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De mens is doorheen zijn evolutie ontwikkeld tot de meest sociale soort. In tijden van corona botst het tussen dit evolutionair geknede sociaal leven en de maatregelen die de overheid ons oplegt.<\/p>\n","protected":false},"author":77,"featured_media":1641,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[181,59],"tags":[184,182],"coauthors":[183],"class_list":["post-1628","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gedragsbiologie","category-sociologie","tag-evolutie","tag-sociaal-gedrag"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Wat doet de coronacrisis met ons evolutionair geknede sociaal gedrag? - Coronablog UAntwerpen - UZA<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"In tijden van corona botst het tussen het evolutionair geknede, complexe sociaal leven van de mens en de maatregelen die de overheid ons oplegt.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_BE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wat doet de coronacrisis met ons evolutionair geknede sociaal gedrag? - Coronablog UAntwerpen - UZA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"In tijden van corona botst het tussen het evolutionair geknede, complexe sociaal leven van de mens en de maatregelen die de overheid ons oplegt.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Coronablog UAntwerpen - UZA\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-05-14T09:48:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-05-26T10:52:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Neanderthals.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1278\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"852\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Mark Nelissen\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mark Nelissen\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minuten\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Mark Nelissen\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/sociaal-gedrag\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/sociaal-gedrag\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Mark Nelissen\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b741d160b06cb886cf0468506e0bf442\"},\"headline\":\"Wat doet de coronacrisis met ons evolutionair geknede sociaal gedrag?\",\"datePublished\":\"2020-05-14T09:48:19+00:00\",\"dateModified\":\"2020-05-26T10:52:08+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/sociaal-gedrag\\\/\"},\"wordCount\":1146,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/sociaal-gedrag\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/05\\\/Neanderthals.jpg\",\"keywords\":[\"evolutie\",\"sociaal gedrag\"],\"articleSection\":[\"Gedragsbiologie\",\"Sociologie\"],\"inLanguage\":\"nl-BE\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/sociaal-gedrag\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/sociaal-gedrag\\\/\",\"name\":\"Wat doet de coronacrisis met ons evolutionair geknede sociaal gedrag? - Coronablog UAntwerpen - UZA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/sociaal-gedrag\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/sociaal-gedrag\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/05\\\/Neanderthals.jpg\",\"datePublished\":\"2020-05-14T09:48:19+00:00\",\"dateModified\":\"2020-05-26T10:52:08+00:00\",\"description\":\"In tijden van corona botst het tussen het evolutionair geknede, complexe sociaal leven van de mens en de maatregelen die de overheid ons oplegt.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/sociaal-gedrag\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-BE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/sociaal-gedrag\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-BE\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/sociaal-gedrag\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/05\\\/Neanderthals.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/05\\\/Neanderthals.jpg\",\"width\":1278,\"height\":852,\"caption\":\"Neanderthals\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/sociaal-gedrag\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wat doet de coronacrisis met ons evolutionair geknede sociaal gedrag?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/\",\"name\":\"Coronablog UAntwerpen - UZA\",\"description\":\"Coronablog\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-BE\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/#organization\",\"name\":\"Coronablog UAntwerpen - UZA\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-BE\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/04\\\/cropped-ua-uza-hor-wit.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/04\\\/cropped-ua-uza-hor-wit.png\",\"width\":1036,\"height\":250,\"caption\":\"Coronablog UAntwerpen - UZA\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b741d160b06cb886cf0468506e0bf442\",\"name\":\"Mark Nelissen\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/corona\\\/author\\\/mark-nelissen\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wat doet de coronacrisis met ons evolutionair geknede sociaal gedrag? - Coronablog UAntwerpen - UZA","description":"In tijden van corona botst het tussen het evolutionair geknede, complexe sociaal leven van de mens en de maatregelen die de overheid ons oplegt.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/","og_locale":"nl_BE","og_type":"article","og_title":"Wat doet de coronacrisis met ons evolutionair geknede sociaal gedrag? - Coronablog UAntwerpen - UZA","og_description":"In tijden van corona botst het tussen het evolutionair geknede, complexe sociaal leven van de mens en de maatregelen die de overheid ons oplegt.","og_url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/","og_site_name":"Coronablog UAntwerpen - UZA","article_published_time":"2020-05-14T09:48:19+00:00","article_modified_time":"2020-05-26T10:52:08+00:00","og_image":[{"width":1278,"height":852,"url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Neanderthals.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Mark Nelissen","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Geschreven door":"Mark Nelissen","Geschatte leestijd":"6 minuten","Written by":"Mark Nelissen"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/"},"author":{"name":"Mark Nelissen","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/#\/schema\/person\/b741d160b06cb886cf0468506e0bf442"},"headline":"Wat doet de coronacrisis met ons evolutionair geknede sociaal gedrag?","datePublished":"2020-05-14T09:48:19+00:00","dateModified":"2020-05-26T10:52:08+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/"},"wordCount":1146,"publisher":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Neanderthals.jpg","keywords":["evolutie","sociaal gedrag"],"articleSection":["Gedragsbiologie","Sociologie"],"inLanguage":"nl-BE"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/","url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/","name":"Wat doet de coronacrisis met ons evolutionair geknede sociaal gedrag? - Coronablog UAntwerpen - UZA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Neanderthals.jpg","datePublished":"2020-05-14T09:48:19+00:00","dateModified":"2020-05-26T10:52:08+00:00","description":"In tijden van corona botst het tussen het evolutionair geknede, complexe sociaal leven van de mens en de maatregelen die de overheid ons oplegt.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-BE","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-BE","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/#primaryimage","url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Neanderthals.jpg","contentUrl":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Neanderthals.jpg","width":1278,"height":852,"caption":"Neanderthals"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/sociaal-gedrag\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wat doet de coronacrisis met ons evolutionair geknede sociaal gedrag?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/#website","url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/","name":"Coronablog UAntwerpen - UZA","description":"Coronablog","publisher":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-BE"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/#organization","name":"Coronablog UAntwerpen - UZA","url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-BE","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/cropped-ua-uza-hor-wit.png","contentUrl":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/cropped-ua-uza-hor-wit.png","width":1036,"height":250,"caption":"Coronablog UAntwerpen - UZA"},"image":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/#\/schema\/person\/b741d160b06cb886cf0468506e0bf442","name":"Mark Nelissen","url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/author\/mark-nelissen\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1628","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-json\/wp\/v2\/users\/77"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1628"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1628\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1650,"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1628\/revisions\/1650"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1628"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1628"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1628"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/corona\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=1628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}