{"id":4778,"date":"2024-05-16T09:39:19","date_gmt":"2024-05-16T07:39:19","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/?p=4778"},"modified":"2024-10-07T14:10:58","modified_gmt":"2024-10-07T12:10:58","slug":"kunstnier","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/","title":{"rendered":"De eerste kunstnier was een houten ton"},"content":{"rendered":"\n

De kunstnier van Kolff<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Het enige wat je blijkbaar nodig hebt om een kunstnier te maken is een houten ton, een paar slangen, een Duitse bommenwerper en een waterpomp van een Ford model T. Dit lijkt misschien simpel, maar het is complexer dan het klinkt.<\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"
De Nederlandse arts Willem Kolff.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte de Nederlandse arts Willem Kolff een van de eerste kunstnieren ter wereld. Hiervoor gebruikte hij een platte slang, gemaakt van worstenvellen. Deze slang wond hij om een draaiende ton die in een zout bad kwam te liggen. Vervolgens prikte hij een slagader van de pati\u00ebnt. De naald verbond hij dan met een slang die hij vervolgens connecteerde met de platte slang van de kunstnier. Zo kon het bloed op een gecontroleerde manier in de kunstnier stromen.<\/p>\n\n\n\n

Om het bloed door de slang te laten pompen, maakte Kolff een pomp van een Duitse bommenwerper en een waterpomp van een Ford model T. Hierdoor konden afvalstoffen en overtollig water door de slang naar het zout bad overgaan. Het uitstromende gezuiverd bloed ging vervolgens via een slang van de kunstnier naar de pati\u00ebnt. Op die manier werd de werking van de nieren van een pati\u00ebnt volledig overgenomen door de machine. Nu zou ik mezelf toch niet zo veilig voelen moest mijn leven afhangen van een paar slangen die aan een ton vasthangen.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
De werking van de kunstnier<\/em>.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Maar het werkte blijkbaar wel, want in 1945 voerde Kolff zijn eerste geslaagde dialyse uit met de kunstnier. Hij stelde daarbij vast dat pati\u00ebnten die aan een nierziekte leden nu in goede gezondheid bleven. Na de Tweede Wereldoorlog liet hij een prototype maken. Hierbij vervaardigde men de tonvormige machine in hout. Vanaf dat moment werd de kunstnier van Kolff snel wereldwijd gebruikt. Uiteindelijk verving men door de jaren heen de houten ton door metalen modellen.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Kunstnier van het Stuivenbergziekenhuis.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Zo\u2019n metalen model werd voor het eerst in Antwerpen gebruikt in 1956 in het Stuivenbergziekenhuis bij een pati\u00ebnt met acute nierinsuffici\u00ebntie. Het toestel deed daarna nog jarenlang dienst. Vandaag is deze kunstnier te vinden in het Lambotte Museum voor de geschiedenis van de gezondheidszorg dat zich in het Stuivenbergziekenhuis bevindt. Daar toont het aan bezoekers dat nierziektes in de vroege twintigste eeuw met een (wat lijkt) primitief toestel werden behandeld.<\/p>\n\n\n\n

Tekst: Bob Van Hee<\/em><\/p>\n\n\n\n

Voor meer informatie zie Catalogus Academisch Erfgoed<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De kunstnier van Kolff<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":4885,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[127],"tags":[130],"class_list":["post-4778","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-verhalenvertellers","tag-geneeskunde"],"acf":[],"yoast_head":"\nDe eerste kunstnier was een houten ton - Blog Collectief Geheugen UAntwerpen<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_BE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"De eerste kunstnier was een houten ton - Blog Collectief Geheugen UAntwerpen\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"De kunstnier van Kolff\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog Collectief Geheugen UAntwerpen\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-05-16T07:39:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-10-07T12:10:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/KolfDrumKidney.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1428\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Vacily Meysman\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Vacily Meysman\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/kunstnier\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/kunstnier\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Vacily Meysman\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3283c5f0123e13909dd698f6f5b4fb20\"},\"headline\":\"De eerste kunstnier was een houten ton\",\"datePublished\":\"2024-05-16T07:39:19+00:00\",\"dateModified\":\"2024-10-07T12:10:58+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/kunstnier\\\/\"},\"wordCount\":401,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/kunstnier\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/KolfDrumKidney.webp\",\"keywords\":[\"Geneeskunde\"],\"articleSection\":[\"Verhalenvertellers\"],\"inLanguage\":\"nl-BE\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/kunstnier\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/kunstnier\\\/\",\"name\":\"De eerste kunstnier was een houten ton - Blog Collectief Geheugen UAntwerpen\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/kunstnier\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/kunstnier\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/KolfDrumKidney.webp\",\"datePublished\":\"2024-05-16T07:39:19+00:00\",\"dateModified\":\"2024-10-07T12:10:58+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/kunstnier\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-BE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/kunstnier\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-BE\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/kunstnier\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/KolfDrumKidney.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/KolfDrumKidney.webp\",\"width\":1428,\"height\":1200},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/kunstnier\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"De eerste kunstnier was een houten ton\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/\",\"name\":\"Blog Collectief Geheugen UAntwerpen\",\"description\":\"Universiteit Antwerpen Collectief Geheugen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-BE\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/#organization\",\"name\":\"Blog Collectief Geheugen UAntwerpen\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-BE\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/09\\\/cropped-UA-hor-1-nl-white.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/09\\\/cropped-UA-hor-1-nl-white.png\",\"width\":873,\"height\":250,\"caption\":\"Blog Collectief Geheugen UAntwerpen\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/3283c5f0123e13909dd698f6f5b4fb20\",\"name\":\"Vacily Meysman\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blog.uantwerpen.be\\\/collectief-geheugen\\\/author\\\/vacily-meysman\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"De eerste kunstnier was een houten ton - Blog Collectief Geheugen UAntwerpen","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/","og_locale":"nl_BE","og_type":"article","og_title":"De eerste kunstnier was een houten ton - Blog Collectief Geheugen UAntwerpen","og_description":"De kunstnier van Kolff","og_url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/","og_site_name":"Blog Collectief Geheugen UAntwerpen","article_published_time":"2024-05-16T07:39:19+00:00","article_modified_time":"2024-10-07T12:10:58+00:00","og_image":[{"width":1428,"height":1200,"url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/KolfDrumKidney.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Vacily Meysman","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Geschreven door":"Vacily Meysman","Geschatte leestijd":"3 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/"},"author":{"name":"Vacily Meysman","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/#\/schema\/person\/3283c5f0123e13909dd698f6f5b4fb20"},"headline":"De eerste kunstnier was een houten ton","datePublished":"2024-05-16T07:39:19+00:00","dateModified":"2024-10-07T12:10:58+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/"},"wordCount":401,"publisher":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/KolfDrumKidney.webp","keywords":["Geneeskunde"],"articleSection":["Verhalenvertellers"],"inLanguage":"nl-BE"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/","url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/","name":"De eerste kunstnier was een houten ton - Blog Collectief Geheugen UAntwerpen","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/KolfDrumKidney.webp","datePublished":"2024-05-16T07:39:19+00:00","dateModified":"2024-10-07T12:10:58+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-BE","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-BE","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/#primaryimage","url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/KolfDrumKidney.webp","contentUrl":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/KolfDrumKidney.webp","width":1428,"height":1200},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/kunstnier\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"De eerste kunstnier was een houten ton"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/#website","url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/","name":"Blog Collectief Geheugen UAntwerpen","description":"Universiteit Antwerpen Collectief Geheugen","publisher":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-BE"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/#organization","name":"Blog Collectief Geheugen UAntwerpen","url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-BE","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/cropped-UA-hor-1-nl-white.png","contentUrl":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/cropped-UA-hor-1-nl-white.png","width":873,"height":250,"caption":"Blog Collectief Geheugen UAntwerpen"},"image":{"@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/#\/schema\/person\/3283c5f0123e13909dd698f6f5b4fb20","name":"Vacily Meysman","url":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/author\/vacily-meysman\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4778","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4778"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4778\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5469,"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4778\/revisions\/5469"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4885"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4778"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4778"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/collectief-geheugen\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4778"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}