Hoewel de Universiteit Antwerpen een jonge universiteit is heeft ze een voorgeschiedenis die teruggaat tot halverwege de negentiende eeuw. De oudste documenten in het universiteitsarchief dateren uit 1847. Ze behoren tot het dossier “Université Commerciale” over de oprichting van een nieuw “Institut Supérieur de Commerce” in Antwerpen. Een dossier uit het archief van dit ‘Institut Supérieur’, beter bekend als de Rijkshandelshogeschool Antwerpen (RHHSA).
Het oudste document in dit dossier dateert van 25 juni 1847. Het is een brief van de minister van Buitenlandse Zaken Adolphe Descamps aan de Gouverneur van Antwerpen, met de vraag om de bijgevoegde nota – een voorstel voor de oprichting van een “institut supérieur de commerce & d’industrie” in Antwerpen – voor te leggen aan de provincieraad en gemeenteraad. Het is de start van een traject dat vijf jaar zal duren en uitmonden in de oprichting van het Institut Supérieur de Commerce de l’État in 1852.
In 1965 zal deze Rijkshandelshogeschool vervellen in het Rijksuniversitair Centrum Antwerpen (RUCA), dat uiteindelijk in 2003 samen met de Universitaire Faculteiten Sint-Ignatius (UFSIA) en de Universitaire Instelling Antwerpen (UIA) zal opgaan in de Universiteit Antwerpen.