1929-2025
Remy Maes werd geboren in Kontich op 20 februari 1929. Hij groeide op in een warm gezin, waar iedereen altijd welkom was. Voor zijn middelbaar onderwijs ging hij naar het atheneum in Berchem. Remy wist toen al dat hij geneeskunde wou studeren en de Latijn-Griekse afdeling was toen een must om later die studie te beginnen. Als kind was Remy regelmatig ziek en de huisarts was als het ware zijn beste vriend. Daardoor was hij op een of andere manier geïnspireerd om huisarts te worden. Remy bleek meer dan gemiddeld begaafd en hij sloot zijn humaniora af met een regeringsmedaille voor ‘meest verdienstelijke leerling’. Vanaf 1949 studeerde Remy geneeskunde aan de Rijksuniversiteit in Gent, waar hij met onderscheiding in 1956 afstudeerde als doctor in de genees-, heel- en verloskunde. Daarna vestigde hij zich als huisarts in Berchem, waar hij een bloeiende huisartspraktijk uitbouwde. Hij huwde in 1956 Mariette Ruyssens, met wie hij twee dochters kreeg, Suzy en Ingrid.
Huisarts ‘pur sang’
Remy Maes was een huisarts ‘pur sang’, want hij geloofde sterk in het belang van een vertrouwensrelatie met zijn patiënten. Als huisarts was hij streng maar rechtvaardig, altijd beschikbaar en een luisterend oor. Remy maakte van dichtbij de enorme evolutie in de huisartsgeneeskunde mee, en leverde daar een belangrijke bijdrage aan. Hij was ervan overtuigd dat huisarts een specialisatie was en dat die te veel miskend werd. Zo ijverde hij voor betere wachtdiensten en voor meer samenwerking binnen de huisartsgeneeskunde.
Een van de ‘twaalf apostelen’
Bij de oprichting van de Wetenschappelijke Vereniging van Vlaamse Huisartsen (WVVH) begin jaren zestig en ook tijdens de artsenstaking in 1963, was hij een van de voortrekkers die zich inzetten voor permanente nascholing en voor de wetenschappelijke waarde van het huisartsenberoep. Binnen de WVVH was hij actief in de commissie huisartsonderzoek en in verschillende andere werkgroepen.
Begin jaren zeventig werd hij door wijlen professor Hugo Janssens gevraagd om in de pioniersgroep mee te werken aan de oprichting en uitbouw van het Academisch Centrum Huisartsgeneeskunde aan de UIA. De pioniersgroep bestond uit twaalf assistenten, de twaalf ‘apostelen’ van Hugo Janssens genaamd, en Remy was er een van. Eerst was hij plaatsvervanger en deeltijds assistent, maar in 1981 werd hij ook aangesteld als docent. Jarenlang heeft hij zich in deze functie met groot engagement ingezet voor het klachtgericht onderwijs, vooral rond thema’s uit de pneumologie en cardiologie.
Huisartsennascholing en updates
In 1975 was hij stichtend bestuurslid van de Dokterskring Berchem of DKB, een gemengde kring van huisartsen en specialisten met als doel de gemeenschapsgeest, de collegialiteit en de nascholing te bevorderen. Hij heeft sterk gewerkt aan de wetenschappelijke nascholing van huisartsen, zowel vanuit zijn eigen huisartsenkring als het Huisartsen-Navormingsinstituut Antwerpen en later het Vlaamse Huisartsen Vormingsinstituut (HVI). Remy Maes was ook de bedenker van de unieke formule van de updates, waar een groep huisartsen, de zogenaamde spuiers” hun vragen, moeilijkheden en discussies voorlegden aan de expert-specialisten, wat dan de basis werd voor de vormingsdagen die steeds druk werden bijgewoond. Over een periode van 25 jaar werden meer dan 100 updates mede door Remy en zijn ‘spuiers’ georganiseerd.
Pionier van wetenschappelijk onderzoek in de huisartsgeneeskunde
Naast lesgever was hij sterk geïnteresseerd in het wetenschappelijk onderzoek van de huisartsgeneeskunde. Hij werkte mee aan registratie van patiëntencontacten, van alle gevallen van infectieziekten en verwijzingen. Dat was de aanzet om een peilpraktijknetwerk op te richten, wat nu nog altijd loopt binnen Sciensano. Later kwam hij in contact met Engelse huisartsen zoals dr. Douglas Fleming en dr. Fry, ontmoetingen die zouden uitgroeien tot vriendschappen voor het leven. Zij inspireerden Remy om ook in Vlaanderen de research in de huisartspraktijk te organiseren en te versterken. Remy Maes was lid van de Royal Society of Medicine in de UK en werd in 1974 gelauwerd met de prijs van de Vlaamse Huisarts. Hij was actief op het Europees vlak – actief als nationaal vertegenwoordiger van België in de European General Practice Research Workshop tot 1994. Hij was ook actief bestuurder en bezieler van het Vlaams Huisartsen Instituut vzw en steeds aanwezig op de Referatendagen van de Vlaamse huisartsenresearch.
Hoogleraar huisartsgeneeskunde
Met het emeritaat van wijlen professor Janssens, was Remy Maes de logisch opvolger om het Centrum te leiden en klaar te stomen voor de volgende generatie, tijdens de periode van 1988 tot 1994. Onder zijn leiding werden tal van onderzoeksprojecten opgestart — meer dan tien, die bijna allemaal uitmondden in een aggregaats- of doctoraatsproefschrift. Hij stimuleerde, corrigeerde, moedigde aan – altijd met dat mengsel van strengheid en warmte dat zo typisch was voor hem. Achter zijn soms kritische blik zat altijd een groot geloof in het potentieel van jonge onderzoekers en een diep respect voor de praktijk van de huisarts. Hij heeft er ook voor gezorgd dat palliatieve zorg aan de universiteit een plaats kreeg. Na zijn emeritaat in 1994 bleef hij bezieler van het wetenschappelijk onderzoek in ons vakgebied Hij gaf het beste van zichzelf aan de Palliatieve Hulpverlening Antwerpen, waar zijn grote menselijkheid en zijn rustige, aandachtige aanwezigheid veel betekend hebben.
Na het emeritaat
Vooral na zijn 65ste is Remy samen met Mariette veel gaan reizen, hoe verder hoe liever: Rusland, Myanmar, Vietnam, Mexico en Armenië.
Tussendoor was er veel aandacht voor zijn vier kleinkinderen, en later zijn vier achterkleinkinderen. Het was een zware slag voor hem en de hele familie toen zijn jongste dochter Suzy in 2013 overleed. Toen verre reizen moeilijker werd, verbleven ze veel in hun appartement aan zee, en ze verkenden daar heel West-Vlaanderen. Zijn vrouw Mariette overleed ruim twee jaar voor Remy zelf, wat weer een hele aanpassing voor hem betekende. Met de zorg van zijn dochter en wat meer gezinshulp bleef hij verder plannen. Op 31 oktober 2025 overleed Remy Maes op 96-jarige leeftijd in zijn flat in Deurne.
Wij blijven Remy Maes erg dankbaar voor alles wat hij ons geleerd heeft, voor zijn humor en vriendschap, voor de weg die hij geopend heeft voor het wetenschappelijk onderzoek binnen de huisartsgeneeskunde in Vlaanderen, maar vooral voor het voorbeeld dat hij was: als huisarts, onderzoeker, leraar en mens.
em. prof. dr. Paul Van Royen en dr. Marc De Roeck, Huisartsgeneeskunde – FGGW-UAntwerpen
13 januari 2026