1940-2015
Paul Schepens (1940-2015) was een Belgisch hoogleraar en toxicoloog, vooral bekend als grondlegger van het Toxicologisch Centrum aan de Universiteit Antwerpen.
Middelbare en universitaire opleiding
Paul Schepens werd geboren op 16 februari 1940 te Massemen, nu deelgemeente van Wetteren. Hij deed middelbaar onderwijs (Grieks-Latijnse) aan het Xaveriuscollege in Wetteren en aan het Sint-Lievenscollege in Gent. Zijn vakanties bracht hij door op de boerderij van zijn grootouders en daar ontstond al zeer vroeg zijn interesse in de effecten van bestrijdingsmiddelen zoals het toen veel gebruikte DDT.
Hij studeerde voor apotheker aan de Rijksuniversiteit Gent en was achtereenvolgens leerling-assistent, assistent RUG, gedurende 15 maanden als militair apotheker verbonden aan het labo klinische biochemie van het militair hospitaal Gent en hij doctoreerde ten slotte bij prof. A. Heyndrickx met een proefschrift: Bijdrage tot de gaschromatografische analyse van residuen van pesticiden in biologische middelen.
Hij behaalde het getuigschrift van industrieapotheker, gegradueerde in de fytofarmacie en criminalistiek. Hij genoot een opleiding bij de toentertijd wereldberoemde prof. Alan Curry in Engeland, in diens befaamde centrum voor gerechtelijke toxicologie.
Bezieler van een internationaal toxicologisch referentiecentrum
Na een korte passage als opdrachthouder Leefmilieu bij het Gemeentekrediet in 1973 en 1974 werd hij benoemd tot geassocieerd docent op de toenmalige UIA met als leeropdracht Toxicologie.
Hij legde de basis voor het moderne toxicologisch onderzoek op de Antwerpse universiteit zowel voor het leefmilieu als voor de forensische toxicologie als voor de klinische toxicologie die in onderaanneming werd verricht voor het Universitair Ziekenhuis van Antwerpen en talloze andere ziekenhuizen in de provincie en daarbuiten. Hiervoor werd hij bijgestaan door een ploeg apothekers en A1 laboranten die een permanente wachtdienst bemanden.
Hij publiceerde zeer veel. Alle klinische onderwerpen die zijn pad kruisten werden behandeld maar zijn echte bezorgdheid ging naar de persisterende contaminanten. Hij verwierf nationale bekendheid tijdens de dioxinecrisis door zijn sleutelrol bij de bepaling van pcb’s in de voedselketen. Door zijn open geest werd hij bij veel leefmilieudossiers betrokken en groeide het centrum uit tot een internationaal erkend instituut voor de analyse van xenobiotica (veelal pesticiden, pcb’s en vlamvertragers). In het maatschappelijk debat stond hij bekend om zijn scherpe analyses over beschavingsziekten en milieuvervuiling, waarbij hij vaak waarschuwde voor de langetermijneffecten van chemische blootstelling.
Ondanks zijn zeer exacte opleiding en zijn analytische loopbaan had hij een zeer goed contact met zijn omgeving en werd hij door de studenten bijzonder geapprecieerd en meermaals vereerd met de officieuze studentenprijs van beste lesgever. Hij ging wel verdiend met emeritaat in 2005 en overleed na een kortstondige aandoening in Antwerpen op 13 februari 2015.
prof. dr. Adrian Covaci en em. prof. dr. Hugo Neels, FFBD, UAntwerpen
30 januari 2026