Luk Mertens

1952-2019

Talentrijke jongste van dertien

Luk Mertens werd op 22 januari 1952 geboren in Brecht, toen nog een stil door natuur en eenvoud omgeven Kempens dorp. Hij groeide op als jongste in een warm, katholiek arbeidersgezin met dertien kinderen, waar delen, helpen en hard werken vanzelfsprekend waren. Die levenshouding werd zijn tweede natuur. Al vroeg viel zijn guitige karakter op: een jongen met pretoogjes, vol nieuwsgierigheid en speelse deugnieterij. “Pluk de dag” werd zijn motto, en dat zou hij zijn hele leven trouw blijven.

In 1957 verhuisde het gezin naar Antwerpen. De overgang naar de stad was niet eenvoudig, maar Luk leerde — op aanraden van zijn moeder — elke dag een lichtpuntje te zoeken.  Zijn leergierigheid viel al vroeg op: hij mocht het derde kleuterklasje overslaan en werd in de lagere school zelfs een dag ’gepromoveerd’ naar het tweede leerjaar omdat hij zo’n rekenwonder was.

Moeizame start in middelbare school mondt uit in doctoraat

Zijn fascinatie voor techniek openbaarde zich al op jonge leeftijd. Als jongen van acht liep hij met een magneet door de stad, overtuigd dat hij met genoeg metalen vondsten zijn eigen televisie kon bouwen. Die vroege nieuwsgierigheid groeide uit tot een levenslange passie voor wetenschap, wiskunde en technologie.

Na een moeizame start in de humaniora vond Luk zijn plaats in het Technisch Instituut Don Bosco, waar zijn talent voor wiskunde en techniek volledig tot bloei kwam. Hij klom op tot de afdeling Industriële Wetenschappen en trok vervolgens naar de ingenieursfaculteit in Heverlee, waar hij afstudeerde als burgerlijk ingenieur. Later behaalde hij ook een doctoraat in de toegepaste wetenschappen onder de begeleiding van prof. Bultheel en prof. Van de Vel. Hij zei later dat zij hem hebben geleerd om zijn wiskundig denken correct en bondig te beschrijven. Het behalen van een doctoraat was bijzonder voor iemand met zijn bescheiden achtergrond, iets waarvoor hij altijd dankbaar bleef. Niet toevallig noemde hij zichzelf soms met een glimlach “Luk – Geluk”.

Onvermoeibaar werkpaard en onderzoeker van het eerste uur

Zijn professionele loopbaan was even indrukwekkend als veelzijdig. Hij begon bij de Antwerpse Waterwerken, kort daarna startte hij als voltijds leraar in het Technisch Instituut Borgerhout, terwijl hij tegelijk werkte aan een bijzonder wiskundig proefschrift over S_k-matrices en hun aanwending bij eindige differentiebenaderingen van differentiaalvergelijkingen. Zijn werkkracht was legendarisch: hij sliep nauwelijks vijf uur per nacht en besteedde de vroege ochtenduren aan rekenen en onderzoek. Uit die abstracte wiskunde distilleerde hij later kalibratietechnieken voor digitale beelden — een vondst die zelfs de interesse wekte van IMEC en die uiteindelijk werd gepatenteerd. Later volgden nog meerdere patenten.

Oprichter van InViLab

Toen hogescholen in de jaren ’90 verplicht werden om naast onderwijs ook onderzoek te ontwikkelen, vond Luk zijn natuurlijke biotoop. Hij zocht samenwerking met collega’s Dirk Van Dyck en Jan Buytaert. Hij schreef onderzoeksvoorstellen die herhaaldelijk financiering kregen via het Hobu-fonds en Tetra‑fonds — vier projecten in totaal, een uitzonderlijke prestatie. Later wist hij jaarlijks een BOF-project te verwerven.  Hij werd een pionier in industriële visietechnologie en wist de sterkste studenten aan te trekken om met hem mee te werken. Bedrijven uit de sector beschouwden hem al snel als een referentie, en hij hielp productieprocessen optimaliseren met zijn onderzoek. Hij richtte de onderzoeksgroep Industriële Visie op, startend als een eenmanszaak maar die gaandeweg uitgroeide tot de succesvolle onderzoeksgroep InViLab aan de faculteit Toegepaste Ingenieurswetenschappen.

Zijn rol als begeleider van doctoraatstudenten was voor hem een bron van grote trots. Zijn eerste doctoraatstudent, Laurent Keersmaekers, behaalde zijn diploma kort na de integratie van de ingenieursopleidingen in de Universiteit Antwerpen en ging vervolgens aan de slag in een gerenommeerd F1‑onderzoekscentrum in Zwitserland. Luk sprak er met warme trots over.

In 2013 werd hij benoemd tot hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen — een erkenning die hij met bescheiden trots droeg. Ondanks zijn successen bleef hij dezelfde warme, rustige en minzame man. Hij bouwde zijn onderzoekslabo uit tot een hoogtechnologische omgeving waar meerdere onderzoekers dagelijks aan de slag zijn. De eerste stenen, letterlijk en figuurlijk, waren van zijn hand.

Ook na zijn pensionering in 2017 bleef Luk onvermoeibaar verder werken. Hij heeft nog een vennootschap opgericht: InfiniteD Vision. Hiermee begeleidde hij bedrijven om met behulp van camera’s en artificiële intelligentie het productieproces te verbeteren. 

Hij verdiepte zich in de kwantumfysica, de bigbangtheorie en vooral in het fenomeen van gravitatiekracht. Hij ontwikkelde eigen ideeën, schreef er een werkstuk over en zocht actief naar wetenschappelijke feedback. Tot kort voor zijn overlijden bleef hij nadenken, rekenen en zoeken — gedreven door dezelfde nieuwsgierigheid die hem als kind al typeerde. Eén maand voor zijn overlijden vroeg hij me om zijn laatste kwantummechanische berekeningen voor te leggen aan collega Jacques Tempère.

Warm mens

Luk was niet alleen een briljant ingenieur en onderzoeker, maar ook een warm mens. Hij keek met humor en mildheid naar de wereld, droeg zijn familie na aan het hart en bleef trouw aan de waarden waarin hij geloofde: het goede zien in anderen, eenvoud, verbondenheid en volharding. Zijn heengaan op 21 november 2019 laat een grote leegte na, maar zijn nalatenschap leeft voort — in zijn onderzoek, in zijn studenten, in zijn collega’s en in de vele mensen die door hem geraakt werden.

em. prof. dr. Walter Sevenhans, FTI, UAntwerpen
26 februari 2026