{"id":784,"date":"2020-01-09T15:59:13","date_gmt":"2020-01-09T15:59:13","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/armoede-sociale-uitsluiting\/?p=784"},"modified":"2020-01-09T16:29:54","modified_gmt":"2020-01-09T16:29:54","slug":"open-brief-bij-poetshulpen-kunnen-niet-alleen-het-loon-maar-ook-de-werkomstandigheden-beter-tijd-voor-waardig-werk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.uantwerpen.be\/armoede-sociale-uitsluiting\/open-brief-bij-poetshulpen-kunnen-niet-alleen-het-loon-maar-ook-de-werkomstandigheden-beter-tijd-voor-waardig-werk\/","title":{"rendered":"Open Brief: Bij poetshulpen kunnen niet alleen het loon, maar ook de werkomstandigheden beter. Tijd voor waardig werk!"},"content":{"rendered":"\n

Auteur: Weerwerk<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Noot van USAB: <\/em>Op 8 januari 2020 legden de werknemers in de dienstenchequesector het werk neer. Ook met eerdere acties eind 2019 trachtten ze de aandacht te vestigen op waardig werk in hun sector. Deze stakingsdag toont opnieuw de relevantie van onderstaande open brief en petitie, een initiatief van \u201cWeerwerk\u201d, een collectief van syndicalisten, artsen en activisten die mee willen nadenken en handelen over gezondheid op de werkvloer. Op hun website <\/a>lezen we: \u201cAls huisartsen, arbeidsgeneesheren en syndicalisten van Weerwerk hebben wij het initiatief genomen om deze petitie te starten. Het wordt hoog tijd dat de werkomstandigheden van werknemers in de dienstenchequesector verbeteren. [\u2026] De initi\u00eble ondertekenaars van deze brief komen uit verschillende hoeken van de samenleving: artsen, academici, ziekenfondsen en werknemers. Maar deze brief richt zich tot iedereen, gebruikers van het dienstenchequesysteem of niet: gezondheid op het werk is een zaak van iedereen!\u201d<\/p>\n\n\n\n

Inleiding<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Deze\nbrief en petitie hebben als doel om het debat over de werkomstandigheden van de\nhuishoudhulp in de dienstensector verder te stimuleren. Ongeveer een miljoen\nmensen in ons land maken als klant gebruik van het systeem van de\ndienstencheques. Ook als klanten zijn we bezorgd over de gezondheid van onze\nhuishoudhulp, maar vaak zijn we niet voldoende ge\u00efnformeerd over de risico\u2019s en\nde belastende werkomstandigheden van onze huishoudhulp. Door deze brief te\nondertekenen, wensen wij bij te dragen aan gezondere werkomstandigheden.<\/p>\n\n\n\n

We\nformuleren een aantal concrete voorstellen die een uitweg kunnen bieden voor de\nmeest prangende gezondheidsproblemen. Deze voorstellen vloeien voort uit\nervaringen uit de praktijk, wetenschappelijk onderzoek, enqu\u00eates en gesprekken\nmet huishoudhulpen. De overheid speelt hier een belangrijke rol. Met de\nsubsidies die ze aan de dienstenchequebedrijven verstrekt, heeft ze een\ncruciale hefboom in handen om het statuut van huishoudhulp op te waarderen. Een\nmooie kans om de belofte van \u201cwerkbaar werk\u201d in te lossen. Toch zijn het vooral\nde dienstenchequebedrijven die een grote verantwoordelijkheid dragen in het\naanbieden van gezond, veilig en ergonomisch werk. De torenhoge werkgerelateerde\ngezondheidsklachten tonen aan dat veel bedrijven hierin duidelijk tekort\nschieten.<\/p>\n\n\n\n

Enkele cijfers<\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Ze\nzijn met meer dan 140.000 in Belgi\u00eb, zo goed als allemaal vrouwen (98%). Met\neen job als huishoudhulp en de verantwoordelijkheden van het eigen huishouden\ncombineren veel van hen een dubbele dagtaak. Volgens een studie van IDEA\nconsult werkt 72% minder dan 30 uren per week. Een belangrijke reden voor\ndeeltijds werk is dat de job te zwaar is, zowel fysiek als mentaal. Een studie\nvan het ABVV uit 2017 registreerde klachten aan de spieren en gewrichten bij\n70% van de bevraagde poetsdames. In een recente studie uitgevoerd door\nonderzoekers verbonden aan de VUB, loopt dit verder op tot 84%, naast 82% die\nrugklachten rapporteert. Deze cijfers zijn in vergelijking met andere sectoren\nenorm hoog. De klachten worden vooral uitgelokt door het uitvoeren van repetitieve\nbewegingen, zoals schrobben, strijken, werken in gebukte of geknielde\nhouding,… 54% van de huishoudhulpen zegt het werk niet vol te houden tot het\npensioen. Bovendien toonde een studie van de VUB uit 2017 aan dat longziektes\nvaker een oorzaak is van overlijden bij poetshulpen dan in de gemiddelde\nbevolking. Dit door de blootstelling aan allerlei chemische stoffen in de\nschoonmaakproducten.<\/p>\n\n\n\n

De\ntijdsdruk maar ook de eisen van het dienstenchequebedrijf en de klant zorgen\nvoor extra klachten. Vaak hebben poetshulpen te weinig controle over de\nwerktijden, de hoeveelheid werk of de hulpmiddelen waarmee ze het werk moeten\nuitvoeren. Vaak zijn er onvoldoende rustpauzes voorzien, wat de intensiteit van\nhet werk verder opvoert. Deze problemen resulteren in meer en langere\nafwezigheden door ziekte dan in andere sectoren. Langdurige ziekteperiodes\nresulteren vaak in ontslag omdat aangepast werk niet voorzien wordt door de\nwerkgever.<\/p>\n\n\n\n

Ook\nop het vlak van coaching en opleiding is er nog heel wat werk aan de winkel:\n22% van de poetshulpen heeft nog nooit een opleiding gekregen. Vaak gaan\nopleidingen over hoe zo effici\u00ebnt mogelijk werken, eerder dan over veiligheid\nen ergonomie. Veiligheid en ergonomie zijn ook afhankelijk van het\npoetsmateriaal dat de klanten ter beschikking stellen. Ook daar blijken\nonvoldoende garanties te bestaan: het is de verantwoordelijkheid van de\npoetshulp zelf om ongezonde producten en materiaal de herkennen en vervolgens\nde moed te hebben om de klant te vragen andere middelen ter beschikking te\nstellen. Voor veel poetshulpen is dit een moeilijke opdracht.<\/p>\n\n\n\n

Veel\npoetshulpen voelen zich ge\u00efsoleerd en eenzaam in hun werk. Contacten met\ncollega’s zijn er amper. De helft van de poetshulpen geeft aan te weinig\nondersteuning te krijgen van de werkgever. De combinatie van veeleisende\nklanten, de weinige steun van de werkgever en het gevoel er alleen voor te\nstaan, zorgt voor veel bijkomende stress. Bovendien zijn de mogelijkheden om\neen andere job te vinden beperkt, zeker als vorming en opleiding zich beperken\ntot de onmiddellijke taak en geen bredere training omvat.<\/p>\n\n\n\n

Het\nsysteem van de dienstencheques biedt een min of meer stabiele en gereguleerde\nwerkomgeving voor mensen die anders vaak in de willekeur en onzekerheid van\nniet gereguleerde arbeid of zwartwerk terecht komen. Dat is onmiskenbaar een\ntroef van het systeem. Echter, de oorspronkelijke ambitie met het statuut\nvan  de dienstencheques ging veel verder: het moest een opstap worden tot\nde reguliere arbeidsmarkt en op die manier kansen bieden op een \u2018duurzame\nloopbaan\u2019 en de mogelijkheid geven om door te groeien naar andere jobs. Deze\nambitie wordt vandaag niet waargemaakt – integendeel, de belastende\nwerkomstandigheden hypothekeren een duurzame participatie aan de\narbeidsmarkt. <\/p>\n\n\n\n

Conclusies<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

De\ngrote meerderheid van de gezondheidsproblemen waarmee huishoudhulpen af te\nrekenen krijgen, zijn te voorkomen. Wanneer werknemers klachten ontwikkelen en\nhet werk niet langer aankunnen, weigert de werkgever vaak aangepast werk te\nvoorzien. Het werk moet aangepast zijn aan de mens, niet andersom. De overheid\nheeft met de subsidies die ze aan de sector verstrekt, een belangrijke hefboom\nin handen om het werk menswaardig en werkbaar te maken.<\/p>\n\n\n\n

Een\naantal werkgevers in de dienstenchequesector doen wel degelijk inspanningen om\nde job van huishoudhulp werkbaar te maken. Toch zijn het wettelijk kader en de\nrichtlijnen die de werkgever dient na te leven, nog erg vaag wat de deur\nopenzet tot laksheid, zelfs misbruik door de dienstenchequebedrijven. <\/p>\n\n\n\n

De\ncijfers van gezondheidsproblemen bij huishoudhulpen zijn onaanvaardbaar hoog.\nVeel aandoeningen zijn voorkombaar door preventieve maatregelen op het werk.\nWij, als artsen en als klanten van dienstenchequebedrijven, maar ook als\n(belasting)betaler van gesubsidieerde arbeid zijn van mening dat hier kan en\nmoet ingegrepen worden.<\/p>\n\n\n\n

Voorstellen<\/strong><\/h2>\n\n\n\n